Anaklaut 10 tahun halam
ANAKLAUT
Monday, 15 July 2013
Friday, 12 July 2013
SUNGAI MANIK BAMANDI DARAH
SUNGAI MANIK BAMANDI DARAH
Nilasakunta
Nilasakunta
Guling gail awak si Mail Rudo taampar di atas titian nang hudah kada babatis batangan, kaampatnya pagat marga timpasan parang bungkol si Utoh Putih. Mahadang kutika nyawa cagar bapisah awan jasad. Banyu jaranih landas di bawah titian manjadi habang samunang dimumuie darah. Dasar kaitu pang adat urang bakalahi tih, salah saikung tantu pang kacundang, sangkala maka am tatawa ganal manarima habuan patang nih darah dalam jantung makanan ku!. Imbah asar Mail Rudo balapas saurangan kadada saikung-ikung umat nang rigi mahadapinya. Sapucuk pistol .38 nang hudah kahabisan pilur magunai taandak di higa mayat.
Labaram galo sa Bandang DOan, Parit 6, Sungai Manik, banyak pang bubuhan Banjar nang taumpat piasat didasak leh batalo kapala kominis nang bangaran Ah Pau, Ah Boon awan Ah Jang bamarkas di Sungai Tungko. Pambunuh Mail Rudo urang gancang PKM harus ditangkap salakasnya ujar.

Utoh Putih, Alai tutok baanak dua, nang panghaluinya bibinian jua hanyaram bisa badiri rabah bagana di Pakan Arba, Parit 6, Sungai Manik wayah hintutih. Talalo kapuputihan pangawak tuh pang lagit hidin rikit bagalar Putih. Kawan sahati wan arwah ninik sama juharanya napa. Mail Rudo Banjar Sungai Tungko, Sungai Manik urang lawas nang manjadi garumbulan PKM di bahagian risek. Imbah Japun sulindar sidin ditugasakan mancari ahli hanyar dalam daerah Sungai Manik. Angkara kada pati banyak nang hakon bubuhan Banjar mandangani pajuangan kominis. Ayungannya Mail Rudo bakaras bapaksaan siapa nang kada katuju alamat bakal manarima musibah. Saban harian bilang kada kakurang ham anum tuha habis ditangkapi marga kada hakun tutih. Siksaan, disumbalih, diguni dibuang ka Sungai Perak, ditimbak, dirujak (sula) sarabanya ham, matan purun banar sama sabangsa. Ai, urang bapangkat ganal kalo tantu ai lakas kalumpanan wan diri kada kalakon tuh lah!.
Wayahitu kada sadikitnya urang Banjar awan urang Malayo nang manyukung kominis. Kada batinggalan ada haja tuh jua urang Banjar nang bailmu harat dalam pakalahian umpat jadi talibarut kominis. Urang-urang nang kaya nitu tih pang nang manjadi duri dalam daging kanu bubuhan sakaganaan. Talalo mangapung pangkat sanggup mambunuh, manyalukuti rumah, harta banda sarabanya ham, matan kada bakiraan lawan bangsa saurang. Nang mana pina pamburisit dipaksa pulang mambayar yuran asal maumpati Parti Kominis.
Panghidupan bubuhan Banjar di Sungai Manik magin piasat salagi katakutanan, kada kakurang nang tapaksa pindahaan manyubarangi Sungai Kinta baandah ka Kampung Balun Bidai, Kampung Gajah, Perak, di situ tih bilang padang Banjar haja jua.
Ari hanyar haja imbah luhur, banyu bandang baalun ditampur angin adui rawannya diitihi, Si Utoh Putih nang rahat basahanan guni hubi pina baapik banar maurak langkah maampahi titian Pakan Arba tampat kaganaan hidin. Babaya sampai di muhara titian……………
“Tumatan di mana tih Toh, tia badapatan am kita arinih lah hai.” Rawa si Mail Rudo nang mangacuk bapakaian kominis, pistol wan lading binit batangkitan tangan bakacakan haja ka pinggang umai arainya ai. Tumatan di mana kah bangsulnya tutih cakada katahuan, balajuran tacugut ha di panangahan titian.
“Hanyaram bulik tumatan di Cikus tih, bacari hubi nia pang nah, ampun ulun umpat lalu tuannya ai.” Sahut si Utoh Putih hormat.
“Bah, diandak hulu guni hubi tuh Toh ai, sarana badadas banar ah, napang nang cagar dikapong, kada bataha bukah juaha rumah hintutih.” Garau bunyi siwara Mail Rudo baastilah mahimati. Maantara hakun wan kada tapaksa ai si Utoh Putih mangiring bacara tuan ganal pang nang ampun parintah. Imbah labau guni hubi diandak di atas titian. Pabila hudah badiri bahahadap banjar badudua nia pina pantar banar pangawak, tagal saikung putih nang saikung banarai pinda tahirang.
“Mauhaja paampihan kita badapatan patang nia sako,” jar si Mail Rudo manyurung udap.
“Napa garang hajat diikam nia Mail pinda lain banar kuyaan, bakakaruan tuan ganal ai.” Sambut si Utoh Putih bamula pina kada nyaman hudah pangrasa.
“Paraya ah bapiragah kada manahu Toh ai........janji diikam arituh di mapa am?……bilang batuhuk diaku mahadang hampai damini kada sing jawapan.” Harungut urang gancang PKM manumpalakakan.
“Kada Mail ai, aku inda umpatan amun pajuangan nang cagar manbinasa ka bangsa saurang damia, sadangan bajuang hagan manganyangi parut saurang lawan anak bini ku laginai bilang hudah kada kasandangan am........ kada......... cakada tih pang.” Nahap jawapan si Utoh Putih gilir nih.
“Umai matan karas banar pahatian diikam nia lah Toh …………di napa tuh ai…….mun hudah daminto kahandak diikam basiap ha lah.” Muha si Mail Rudo bamula habang tanda kasarikan balaluan mandahut ka pistol nang mambangal di pinggang mantating palumpongan maampahakan kanu si Utoh.
“Jangan…….. sinjata jangan dipamainakan Mail ai……. kada mambadae ah kita sarumpun diikam kada bahinaman langsung, pariannya aku kadada lagi siapang nang cagar mambari makani anak bini ku kayina………ampuni haja ah tuan ganal ai,” rista si Utoh Putih inta marasi.....
“Dam…....!!!,” bunyi sindawa malatup kali pamugaan bakukus baju usang si Utoh Putih dihinggapi pilur. Hidin magun ai kada sing garakan. Bubuhan Banjar nang sakaganaan wan hidin kada nang waninya manyasah, basintup barataan ka dalam rumah papasingnya katajutan napa.
“Dam……!!!, dammmmm ……..!!!,” manalo das hudah timbakan pistol Mail Rudo lamun magunai pilur kada baupaya manambusi pangawak si Utoh Putih.
“Bangsat banar taguh pang diikam nia alah Toh……tahani lagi nah.” Hingkau urang ganal PKM kababang, kada sadar sindawa nang di dalam palumpongan hudah malatup kaanamnya. Batuhuk jarigi si Mail Rudo mangatik pilatuk pistol nang hudah puang kada bapilur lagi tutih, rahatan kakariwih.
“Labukkk………!!!,” timpasan parang bungkol nang bangaran si Kandal Larap Utoh Putih hinggap di pagalangan tangan kanan basadinan pagat.
“Labukkk......!!!,” sabakas pulang tangan kiwa si Mail Rudo umpat mandabuk gugur ka tanah. Hidin tarus mailai timpasan, gilir nih mata parang bungkol Kandal Larap nahap manganae lintuhut kanan panggal mandabuk. Napangada ah, pada taampar am Mail Rudo di atas titian. Si Utoh Putih sasain mangila kagarigitan, batis kiwa pulang mangalitik bacarai wan awak aleh timpasan hidin nang paampihan.
Guni nang baisi hubi disahan ai baasa, manginjung bulik baampah karumah maninggalakan si Mail Rudo nang rahat mangaur kasakitan.............
Markas PKM di Sungai Tungko gigir gampar pabila mandangar habar Mail Rudo mati dibunuh. Napa lagiam pada barara garumbulan kominis nang di kapalae urang kanannya si Ah Pau, papasingnya batatingan rifel MK5, badadas maampahi Bandang DO, Parit 6, Sungai Manik.
“Ai yaa…… kaki, tangan semua kasi potong habit ka………..manyak cilaka itu olang.” Garunum kapala kominis si Ah Pau babaya tatireng mayat Mail Rudo nang magun bahayangkangan di atas titian. Bubuhan Banjar sa Bandang DOan kada nang waninya bahuyung maliatakan tumatan di lulungkang rumah papasingnya pang.
Ari sasain landung ka patang, garumbulan kominis mangunai barucau basurah Cina nangapa kuang nang disambati cakada tahu ham. Kada sawat lawas baparintahan am samunyaan tuha anum disuruh bakumpul di hadapan Pakan Arba habis pang saban buahan rumah nang paparakan situ tih digandahi. Hakun kadanya tapaksa ai barataan baalah, labaram bakipoh kana soal siasat tunggal ikungan, si Utoh Putih nang ampun gawian lagin taumpat haja tuh jua. Kamandakannya bubuhan Banjar barataan batarukuian haja bakulim mati bapiragah kada pinandu pang siapa nang ampun angkara. Ayungannya kapala kominis si Ah Pau ampih bakaras tagal awan basarat amun dalaman samingguan nia magun si pambunuh Mail Rudo kada tatangkap alamat pang Bandang DO cagar manjadi padang jarak padang takukur ujar!
Mayat Mail Rudo ditayut wan tali ka kayu panjang aleh garumbulan PKM tutih. Amun diitihi bilang maras banar kada ubah kaya mangandar baek nang hanyar taulihi imbah bagarit. Cagar kamana kuang mamatak, han tia ditimbai ka dalam sungai Perak haja kah sako. Tanganga ganal am sang kuradal tapampah habuan.
Warga Banjar barataan hudah sapakat manyuruh si Utoh Putih saparanakan pindahan maninggalakan Banding DO salakasnya. Maklum haja lah muntung guri wadi kawa haja dipisiti, amun muntung manusia siapang nang hingkat manduga. Tagal napa pulang ujar nang ampun diri…………….
“Kada bubuhanai, anggaran diaku ha nang maharagu diri saparanakan, warga ku di sia nang tapaksa mananggung kapisatan sabarataan……… cakada rigi sahama-hama am……….maraha satatayuhnya.” Bilang batuhuk dipujuk diguloki lamun hidin magun bahimat kaitu tih pang.
Manalo hari hudah balalu, Emoh sahabat rakat Utoh Putih nang hanyar haja mandangar habar mangunyur maninggalakan Balun Bidai manyubarangi Sungai Kinta pina kada sabar handak mandapati hidin di Bandang DO, kawan sahati, sailmu sama juharanya labih pada badangsanak, cakadanya purun mahijaakan.
“Pariannya diako madam maninggalakan Bandang DO nih …….. Tia mati jua magun Moh ai……….ajal wan maut bacara hudah di tantuakan, siapang nang kawa mahalang.” Surung pandiran Utoh Putih nang hanyar haja imbah bamakanan di rumah hidin malam tutih.
“Ai, umai jangan kaitu ai…………napa garang pangrasa diikam Toh?,” sahut si Emoh asa tababar.
“Kada ah….. kaluko ai,” jawab hidin handap.
Walau dimapa gin si Emoh magun ham asa balisah napang pinda lain banar parangai sahabat hidin nang sasain ambak bilang banyak mainggihakan pada malilit pandiran. Sarajin amun lawas kada badapatan kadamia cakada bakakaringan gusi palapauan tantan
Ari hudah mamulai landung malam, nang badua badangsanak tutih magun haja pina garunuman.
“Moh…….., pariannya janji ku sampai………..sarana ah diikam bangangalih mambawa mayat ku ka Balun Bidai, kuburan di sia haja jadiam……tagal jangan diikam kalumpanan am……anak bini ku bawakan bulik, sarahakan kanu kula warganya di sana lah………sapanjangan kita badangsanak mun ada talabih takurang ku inta halalakan dunia akhirat….., kanu diikam di sasadangi haja manjuhara tuh Moh ai……..baapik-apik mamilih kawan anggaran nang aur anju ataran ha pahanti am…… Lagi sabuting dangsanakai ai……tagal jangan dianggap diaku mahalau diikam lah……, esuk baluman luhur dilaksi diikam baisur tumatan di rumah nih, cagar kamana tulaknya diikam cakada batangatan, kada napa apa ah tutih ………….diaku asa katuju manyaurangan banar ham nih!”
Basadinan marigap pangrasa si Emoh mandangar kuyaan hidin, laluan badiri maragap kanu nang dangsanak. Baruboi am banyu mata marista badudua, muntung bungkam papasingnya. Cagar sampai jua pang janji dangsanak ku nih jar dalam hati Emoh. Samalaman maning kada baguguringan aur bariristaan kalakon tutih pang hampai taka siang.
Ari magun haja tatarauan, nang badua badangsanak hudaham tacugut di pinggir sumur pamandian.
“Ayuha dibawa baduduk Toh ai……. Bismillahirahmanirahim………..” Ujar si Emoh mambacakan ayat mandi suci sambil manguboiakan banyu mamandie si Utoh Putih sampai talah.
Barau api di dapur bini hidin rahatan baharaguan maulah pupuluran hagan pagi kayina napa. Marasnya ai hidin bacara kadatahu pang di kisah urang badua badangsanak nia, damati tih dasar kalakuan urang juhara kaya sarajin haja, nang pina bamamandian kalakon tutih.
Bandang DO hangat babandering mambari tanda pagi baugah tangahari sampai am hudah kutika badua badangsanak kana bapisah. Salah saikung tapaksa mamingkuti janji.
“Ingatakan pasan paguruan dangsanakai…………walau nyawa di hujung bubuhan ………jangan hampai kalapasan ingatan diikam kanu nang badua tuh lah.” Pasan si Emoh kanu si Utoh Putih. Badua sahabat baragapan pulang hagan kali nang paampihan…………….
“Barilaan kita dunia akhirat,” ujar!
Si Emoh malangkah maninggalakan nang dangsanak mangunyur kada sing kulihan, kamana kah nang cagar dituju cakada tahu ham. ………..
Imbah solat zuhur tangahari tutih, bamula asa kalat mata si Utoh Putih marga kada baguguringan samalaman napa. Anak hidin nang pahaluinya hudaham marinuk kajanakan guring barabah di pinggir lulungkang di anjung surung. Angin Bandang DO mangugus mandingin, hidin umpat barabah di higa nang anak ayungannya mariot am bigi mata langsung taguring jua.
Ari landung maampahi patang. Arinih napa kah maka Bandang DO ranai guranyap kadada talihat nang pina gagaliwalak kaya sarajin, papasingnya aur baranaian di rumah haja kaluko barataan magun asa hancat imbah kamatian Mail Rudo, digampak garumbulan kominis atanapi rahatan mangira waktu timpoh saminggu tutih kah!. Kada sadar maanam ikung garumbulan kominis tangah karayapan mamaraki rumah Utoh Putih kabujuran pulang bini hidin wan nang anak panuhanya kadada di rumah tulakan maunjun iwak pupuyu sapakawanan. Bah, bilang ayagahan garumbulan Cina PKM manjinguki lulungkang, raifel MK5 baancaman ham. Babaya tatireng hidin nang tangah kajanakan guring tutih, sadangnya ai palumpongan MK5 dicuncumakan ka kapala tumatan di luar lulungkang.
“Dahui……!!! dahui…!!! dahui….!!!,” manalo das sindawa mamuntahakan pilur. Bacara hudah sampai ajal, langlam tarus kataguhan hidin kada batinggalan sahama-hama, mangarabuak am darah dalam jantung, di napa tuh ai!. Kamandakannya anak halui hidin kada diapae leh garumbulan PKM tutih, kuciak papar pang inya katakajutan, bakayukut mancamba ayahnya nang hudah kada banyawa lagi.
Galahakan tatawa ganal garumbulan Cina kominis tanda puas napa, kamatian Mail Rudo hudah babalas, balaluan kuntu-kutunan maninggalakan Pakan Arba, Bandang DO baampah bulikan ka Sungai Tungko.
Si Emoh nang dalam pajalanan maampahi Bandang DO mangisit taparaung, baik jua lakas tatireng bubuhan Cina PKM nang galahakan kahimungan tutih tumatan jauh. Balajuran ai hidin batimbai ka padang tagah manyungkupakan pangawak. Parang bungkol nang bangaran “si Buruk” bagangaman ham pariannya katamuan leh bubuhan ninto tih alamat maantara pang jua sako kamandakannya magun haja hidin dilindungi Tuhan kada saikung-ikung nang maliatinya. Baruboi am banyu mata hidin manganang si Utoh Putih, kada lagi am sako dangsanak ku nih!. Babaya jauh haja bubuhan garumbulan Cina PKM hintutih, bukah mancicing am hidin maranduk rapukan di pinggir bandang maampahi rumah Utoh Putih nang hudah mulai barumbung manusia.
“Ayuha badahulu bacara hudah sampai pang janji diikam dangsanakai, kada hingkatai.” Ujar hidin wayah malihati mayat si Utoh Putih di rungrupan. Barataan bubuhan Banjar sa Bandang DOan batarukuian haja janazah harus dikuburakan ari nia jua ujah. Bacara zaman darurat nang sarabanya kakurangan tutih hampai taka malam am hanyar bakatuntungan.
Han napa tia bujur, amun muntung guri wadi hingkat disumpali dipisiti. Muntung manusia siapang nang hingkat manduga, tantu banar ah hudah ada nang anju ataran, tida di manang bubuhan PKM tutih tahu pada si Utoh Putih nang ampunya angkara!
Mangkining ham parang bungkol si Kandal Larap nang hudah kada bapagustian basangkutan di tawing. Satu kutika kayina diikam nia pang nang cagar ku mandiakan lawan darah bubuhan satro haram jadah ninto jar hati si Emoh nang rahatan mausap mata parang bungkol paninggalan dangsanak sahati hidin.
Wayah saminggu hudah balalu kamandakannya Bandang DO kada bajadian nangapa apa, walau dimapa gin bubuhan nang bagana di situ tih magun ham asa hahayaan maklum haja lah janji kominis hingkat ah di pacayae!. Dalam nang pinda ranai-ranai tutih bubuhan Cina PKM hudaham talah maulah sabuting lagi markas halui nang kurang labih sakuli meter jauhnya pada Bandang DO tutih. Batujuan sagan mahawasi awan bakempen nang lakonnya kada sisiapa pang nang hingkat mamardekaakan Tanah Malayu nia salain PKM. Bah, banyak jua malaran bubuhan Malayo awan Banjar di daearah Sungai Manik nang lain bamula tapangaruh dirasapi sambalnya umpatan jadi garumbulan basinjata, amun nang pamburisit jadi mata talinganya barang. Ujar!
Markas PKM intang Bandang DO kada mandapat sambutan barang sahama. Pajuangan waloh bajarang nangapa kuang amun pamarintahan labih puaka limpada bubuhan warga Japun. Kalakon ninto pang anggapan bubuhan sa Bandang DOan. Nanar garigitan haja tukohnya sabarataan.
Garumbulan kapala kominis nang di markas ganal Sungai Tungko hudah mamulae balisah angkara kempen PKM langsung di pahawai aleh bubuhan Banjar sa Bandang DOan, nang magun bakaras bapahatian wadi, matan mancilaka banar jaritu nih. Ayungannya garumbulan PKM tapaksa mangunaakan kiraan lain, saban hari kada bamandak baulah huwal, kada cukup lawan makanan, harta banda urang pulang dirampasi, tatanaman umpat takundangsai dijajak didahuti. Lamun magun haja kada mambari bakas sasain manambahi barau di hati bubuhan Banjar nyata banar am.
Imbahnya napangada ah, Si Ah Pau, Ah Boon awan Ah Jang urang ganal PKM baparintahan nang malalain am. Amaran ahir kanu bubuhan Bandang DO ujar. Amun asa kada rigi maitihi Bandang DO manjadi padang halilintar, dalam tempuh saminggu harus dikumpulakan bibinian nang anuman kada kira ai, baik anak dara, bini urang janji siapakan pang lakas. Bacara bubuhan si kulup nia hudah lawas banar aur mandalinding tantan amun aur batagihan ninto haja di mapang hingkat bajuang mamarangi British dudi, kada kalakon tuh lah!
Hikamam, satu parintah, sabuting tagihan, nang bilang manyangkal kanu bubuhan Banjar sa Bandang DOan. Kamanang cagar baadu bacara wayah darurat kada ba Panghulu, kadada Sidang di mapa am nah!
Haji Bakri, Banjar bubuhan Rantau di banua Kalimantan bahijrah ka Sapat, Sumatera. Tumatan Sapat hidin baandah pulang ka Batu Pahat, Johor. Hidin taulihi jodoh di sia tih. Bini nang tuha bangaran Patmah binti Hj Hassan malahirakan dua ikung anak Zainab wan Abdul Majid. Bini nang anum bangaran Samiah binti Hj. Abdul Jalil dikurniae tiga anak Abdul Kadir, Abdul Hamid wan Siti Sarah. Urangnya lamah lambut, pandiran kada suah maninggi diri matan kada di sangka ham, hidin nia urang nang bapangatahuan luas wan sarabanya ilmu duniya akhirat. Hidin mandangar habar bubuhan Banjar banyak di Sungai Manik tuh pang katuju baampah ka sia sabalum Japun mamarintah Malaya. Hidin pang jua nang banyak malajari, mambujurakan akidah ugama kanu bubuhan di Sungai Manik, nang ahirnya hidin mandapat galaran Patuan Guru.

Patuan Guru Haji Bakri hudah baulah satu pakatan sulit wan bubuhan Bandang DO nang katuju manantang Bintang Tiga.
“Amun sawat batagihan ka bibinian pulang matan talalo-lalo banar am bubuhan si haram jadah nia,” ujar hidin hudah bamula pina garigitan.
“Cakada lain parang bungkol pang satronya si haram jadah ai”. Garunum hidin pina habang miar hudah muha tanda barau.
Pamugaan lapan ikung bibinian nang kawa takumpulakan, tagal lima jua nang sanggup, ninto gin bilang batuhuk mamujuk, manguloki. Dasar banaraan jua, siapang nang rigi jadi hulun gulimingan garumbulan PKM nang kada tahu di basa ninto.
“Cakada nang kami bungol manjulung budas kanu bubuhan ninto kakanakan barataan ai, agar umpan satumat banarai,” ujar Patuan Guru Hj.Bakri manahapi.
Amaran garumbulan PKM tinggal talo hari lagi, bubuhan Banjar papasingnya mangilir mata parang bungkol nang bamacan ngaran Si Kandal Larap bilang hingkat digundulakan ka kapala kalalandapan. Wayahitu lah mun handak maitihi sarabanya lampahan ilmu bubuhan Banjar. Ada nang barandam dalam sumur buruk bamamalaman, bawirid kada sing rantian, mandi basiku tunggal, andung, wafak jua ah bilang kitikitingan. Ai, cagar maantara hidup wan mati kalo jangan dipamain!
Rumah Patuan Guru Hj.Bakri basubalahan surau nang di Parit 8 tutih malaran jua ganalnya, kayu harat ulahan zaman British kukuh wan padu. Di dalam rumah tutih pang bubuhan Banjar maatur sarabanya hagan bahantup wan garumbulan PKM. Matan carirapan ham parang bungkol pusaka padatuan bawaan tumatan di banua nang kabanyakannya hudah bapalas lawan darah Olanda. Dasar hudah tauji kaharatan papasingnya napa, wayah digunaakan mamarangi panjajah di Banua bahari, ninto tih pang lagit taungkaian bamacam ngaran atawa galaran nang kada suah didangar.
Patuan Guru Hj.Bakri kadada baanak lalaki ganal wayah tutih, nang ada saikung cucu lalaki jua am, bujangan 20an. Acil ngaran cucu kasayangan hidin tutih. Si Acil nia, cakada maharai jua macalnya bacara urang anum pang, napa ubahnya kaya kakanakan damini. Marga kamacalan tutih pang sidin lakas diisie, bilang mahibak ai ilmu Patuan Guru Hj.Bakri baandah taka dada si Acil, pada magin manjuhara ha si jambulita nia.
“Nah cung gagaman hagan diikam,” ujar Patuan Guru Hj.Bakri manyurungi parang bungkol si Mandam Layu kanu nang cucu. Bah harat, bahulu akar haur batung, barumbai pulang awan parca kain habang di hujungnya asa mambari piyang amun ditireng. Napangada ah, pada lihum bapair am si utoh Acil taulihi nang kadamia.
Bandang DO ranai guraknyap saban buahan rumah kadada baurang. Barataan hudah baandah ka rumah Patuan Guru di Parit 8 Markas bubuhan Banjar napa.
“Mudahanai kita barataan dilindungi Allah ……..Allahuakbar,” ujar Patuan Guru Hj.Bakri wayah malapasakan bubuhan Banjar nang mamulae bagarak tangah malam cagar mamaraki markas PKM di muhara Bandang DO. Kayatapan am papasing nya bilang ilah Ninja lah hai………bapala! Nang tatinggal awan hidin Emoh, Acil, Sukri, Sabran, Ali awan Amat Tuban. Batinggal kada baarti pamburisit bubuhan ai……………….saja batinggal ada kiraan!
Pagi Sanayan mancirat cahaya matahari tumatan di subalah timur manarangi buana. Sampai am hudah saat awan kutikanya bubuhan Banjar Bandang DO manunai janji awan bubuhan si haram jadah PKM tutih. Bubuhan bibinian Banjar nang 8 ikung sasain cariningan bacara hanyar haja pang imbah ditatapi, dibingkingi bah asa kada hingkat ai mamadahakan rambang pang bigi mata amun disuruh pilihi tunggal ikungan.
Bibinian nang pamugaan bilang takurisit katakutanan, bamula pina habang muha papasingnya ai napa jua garang? Barau tukohnya ninih, bah cakada jua ah marga hanyar haja imbah tanginum banyu garangsang Patuan Guru, nyaman kayina kadada nang lamah sumangat atanapi lamah buluan pabila bahadapan lawan bubuhan si kulup haram jadah ninto tih, nang kaduanya pulang kaluko ada nang kada katahanan malihat darah mangarabuak di wadah pakalahian.
Uma umai kabubungasan alah, anak dara nang talo ikung nia, siapang nang ampunya nih. Emoh, Acil awan Sabran hanyaram talah dibingkingi manyalumur jadi bibinian. Harat jua malaran hasil tatapan bubuhan bibinian Banjar Bandang DO, mauhaja sako hingkat mangalahakan bubuhan pundan nang gagaliwalak. Tagal baingat lah jangan sampai tasilak landau, patara banar kaliatan bulu batis nang mahirang tagah ninto…………labarrrr….pacaham lubang!
Kurang labih pukul 9.00 pagi, bajurut bubuhan bibinian tutih bajalan sabarisan maampahi markas PKM di muhara Bandang DO nang di dahulue aleh Ali awan Amat Tuban sabagai wakil panyarahan, ditangati sama sakali mambawa sabarang sinjata ujar. Tagal Banjar ah, tampulian rigi batinggalan wasi amun cagar maampahi galanggang kalahi kadamia. Papasingnya lading balati rarapan bulu hudaham lawas basisipan di pinggang, tagal talindungi baju banarai lagit kada kaliatan. Pintar!
Garumbulan kominis di markas Bandang DO galahakan tatawa pina kada sabar lagi mahadangi, nang paiyanya si Ah Boon, Ah Pau awan Ah Jang tutih pang salaku kapala ganal PKM napa. “Syok mau mali hooo……………”
Asa lilihan malihat anak dara nang batiga bajalan pandudian di balakang, napang papasing nya bakalumbunan wan tapih tagan kada sing kaluaran. Umai panyupannya ai, supanan nangapa kuang amun tangan baganggaman ka hulu si Kandal Larap, si Mandam Layu awan si Tungkih Kiwang. Sahahapa panjalan tajarunjung napang bacara urang kada mahir bajalan bapakai tapih bairitan damia. Marasnya ai……….
Patuan Guru Hj.Bakri nang tatinggal manyaurangan matan kada sing bunyian lagi, tasbih bilang kada sing lapasan ditangan, aur bawirid pang kada sing mandakan di atas surau. Kakanakan nang halui-halui ginai cakada nang waninya mamaraki.
Sapuluh am ayuangan salamat sampai bubuhan bibinian nang bajurut tutih di hadapan markas PKM muhara Bandang DO. Balajuran ai si Amat Tuban awan si Ali manyarahakan ka bubuhan kapala kominis tutih. Bah, galahakan tatawaan ganal kasukaan napa. Ibarat bulan gugur kaasuhan jaritu nih, matan kada di sangka ham bubuhan Banjar sa Bandang DOan nang bunyi karau-karau pawanian malawan Bintang Tiga kalinya matan gampak haja pang. Bilang galo samarkasan parucauan basurah Cina, mawada tantan pang kalo ah. Cilaka 13 banar!.
“Hei tepi lah……lo sana.” Ujar salah saikung kapala kominis mahingkau sambil manandar kanu si Ali wan Amat Tuban kasar. Balaluan mamarisa ai si kapala kominis batalo tutih tumatan di barisan hadapan disilaki salungkui urang tunggal utingan. Rambang banaran bigi mata garumbulan PKM. Nang lain umpatan jua barumbung kada ubah kaya si macan nang rahat kalaparan daging manusia. Imbaham nyanyat kada tajaga lagi markas taktikal.
Nah hikamam……….Si Ah Boon kapala kominis hampai ka giliran diyang bungas nang ka lima……….
“Ai yaaa……manyak cantik lo ha....” Jarigi bamula pina marayap kapingin manjapaie pangawak urang. Babaya maragap handak mancium…………….
“Bangsat satro babi haram jadahhhhh……… Alahuakbarrr!!!,” hingkau si Emoh sing hangkuaian.
“Nah ambil habuan ikam sangkala.”
Labukkk........!!!, si Kandal Larap hinggap ka sasaran tanda patuh awan pagustian. Mandabuk am kapala si haram jadah bacarai awan awak, mangalagusak am darah dalam jantung mambasahi bumi Sungai Manik. Acil manatar kanu si Ah Jang nang hudah katakajutan.
Labukkk……..!!!, mata parang si Mandam Layu hinggap ka habuan, sabigi pulang kapala mandabuk gugur ka bumi, layu banaran.
Bukkkk.......!!!, timpasan diayun aleh si Sabran nyata banaran si Tungkih Kiwang nang kada suah ingkar wan panuanan panggal dua am panggawak si Ah Pau. Tungkih Kiwang magun haja asa kada puas. Baasa baayun manungkih puhun gulo satro, pagat basadinan, humbalingan am talo bigi kapala di halaman markas Bintang Tiga. Nia hanyar bujur kapala kominis!
Bubuhan Banjar Bandang DO nang hudah satangah malaman maning basungkup di rapukan, dalam parit karing, timbulan kaya kulat busut, manariap manyasah ka anak buah Bintang Tiga nang rahatan kapipiyangan…………
“Allahuakbarrrr”!!! Babaya taparak haja lawan satro nang rahat bakatumbahan tutih matan kada baantara lagi rawis tantan kagarigitan napa. Balum sawat mantatingakan sanapang hudaham malabuk dihingapi mata parang bungkol. Bah, bilang kaya manabang gadang pisang, tiga puluh ampat ikung garumbulan PKM habis taampar di tangan Banjar Bandang DO. Darah mahabang mambasahi bumi, mayat galing-galingan, sinjata satro humbalingan, mandakannya kadada saikung-ikung bubuhan Banjar nang takorban atanapi nang balukaan, baju silawar papasingnya jua am nang mahabang kacuratan darah si haram jadah. Bangsal markas garumbulan PKM kalampacaian disalungkari. Cah, napang ada isinya pada baras saguni jua am lawan pakakas dapur pamasakan. Cakada banyak surah balajuran disahan aleh Acil baras nang sagunian tutih, ranai garutuk. Walau dimapa gin asa hiran, raifel MK5 nang hambur tauran hintutih sapucuk kada nang kapinginnya bubuhan Banjar manjatue. Kada katuju marga kada mahir mangguna akan kaluko jadi dihija daminto haja. Mangararau am mandah markas halui KPM di muhara Bandang DO kana salukut. Baarti kamatian arwah Utoh Putih sudah babalas!.
Bakumbah bubuhan Banjar mambarasihi awak papasingnya dalam parit ganal di hadapan rumah Patuan Guru Hj.Bakri. Hudaham hahalulung siwara si Pakacil Sukri nang kada umpatan di galanggang patarungan.
Azan di atas surau mananda akan hudah masuk waktu zuhur. Imbah talah solat awan bamakanan tangahari tutih bubuhan Banjar taampar barataan mahibak pang anjung surung, palatar, sarambi rumah wan surau kapanatan napa. Kacuali Acil, Emoh, Sabran nang magun haja pina kalambisikan mangisahakan tumatan A-Z kanu Patuan Guru sarabanya bajalan lancar saumpama nang kaya dirancang ujar. Lihum bapair Patuan Guru Hj.Bakri mandangarakan puas.
Bubuhan Banjar nang bahimpun di rumah Patuan Guru lain pulang kisahnya. Lalaki, bibini tangah auran manguntingi kain cagar diulah wafak Salindang Habang. Patuan Guru Hj.Bakri hudah mandapat firasat, angkara patumpahan darah di muhara Bandang DO cakadanya tuntung kalakon tuh haja. Bubuhan Banjar sa Sungai Manikan harus maulah pasadiaan awal cagar mahadapi paparangan tabuka cara bahahadapan, nang masanya jua harus jadi bapanjangan. Kada batunggal manatang PKM haja, paparangan nang salajur manjadi paparangan isu pakauman wan ugama. Amun hudah ujar hidin dinto tih tarukui kadanya kana disalajurakan pang. Alang-alang bamandi darah baik dihabisakan hampai katitikan nang paampihan………
Mantangan hudah taulihi katuha hanyar nang datang tumatan pangkalan PKM di Sungai Galah, Tanjung Tualang. Garumbulan PKM Markas Sungai Tungko magin mabala-bala, mambalas dandam napa kalo. Marata kampung urang nang bapaparakan awan Sungai Tungko habis diudaki, harta banda dirabuti, anak dara, bini urang kada bakiraan mana nang pina wani malawan alamat tajalukup pang jadi sasaran pilur MK5. Paribasanya kakanak halui nang rahat dipukongan lagin ai taumpat jadi kurban matan kadada maras banar. Kada cukup awan nang kalakon tutih marata surau pulang mandah disalakuti. Pajuangan kamardekaan tahi palat ai mun kadamia!
“Hampai am hudah saat wan kutikanya warga ku barataan ai…… Karana Allah wan Rasulnya…….diaku istiharakan Fisabilullah…… Allahuakbarrr!” Siwara Patuan Guru Hj.Bakri batakbir saling hangkuian.
“Allahuakbar……. Allahuakbar…… Allahuakbarr !!!,” ujar bubuhan Banjar manyahuti takbir.
Gilir bubuhan Malayo nang mangganae pakampungan di pinggir Sungai Perak nang batuhuk kapiasatan angkara kajahilan PKM hudah mandangar habar nang bubuhan Banjar mambunuh garombolan PKM di muhara Bandang DO. Manaikkan sumangat juang bubuhannya. Bilang bapuluh bubuhan Malayo mandapati Patuan Guru Hj. Bakri bainta ilmu paparangan kanu hidin. Walau dimapa gin papasingnya dinginumi banyu garangsang jua am aleh hidin. Ninto gin hudah mayo mayakinakan urang Malayo nang bajanji cagaran sasamaan manyarang PKM di Sungai Tungko.
Bubuhan Banjar pulang sabarataan sabulat siwara katuju malantik Acil cucu Patuan Guru manjadi Khalifah Fisabilullah, walau rahat anuman tagal ilmu hudah hibak di dada napang nang tapasihulnya lagi tantu pada banar ah!
“Dangar, dangar barataan..........isuk imbah subuh kita bagarak manyarang markas si haram jadah di Sg.Tungko…….Allahuakbar!!!,” ujar si Acil mahabarakan.
Ari magunai tatarauan, imbah solat subuh awan bamakani pupuluran sahadanya, bubuhan Banjar nang cagar tulakan manyarang markas PKM papasingnya siap bapakaian saraba putih, sulindang mahabang malilit pangawak, laung dinto jua mahabang marikit di kapala.parang bungkol carirapan. Bah, pakaian tutih ginai hudah asa mambari marma. Diitihi balum lagi badaing bahahadapan bilang maburinjing pang bulu awak. Talah haja bacaan doa salamat aleh Patuan Guru, gadabusan am barara maampahi Sungai Tungko.
Dasar kada siapa nang hingkat manduga, rupanya bubuhan garumbulan PKM hudaham barayam mahadangi kadatangan bubuhan Banjar, kaya hudah bajanji ha lah hai. Palumpongan raifel MK5 batatingan tantan, jarigi barikitan dikakatikan cagar basapur pang pilur uhus sindawa satumat lagi.
Patuan Guru Hj.Bakri kada sing rangkatan di atas surau Parit 8 aur babacaan pang hidin. Pada Pakacil Sukri jua am nang bahanu pina ulang alik karumah bajuuk mahawasi anak bini warga Banjar nang di tinggalakan mahadapi Fisabilullah.
“Fisabilullah…………Laillahailalla.........Alahuakbarr!!!,” hingkau si Acil sabagai Khalifah tanda paparangan hudah bamula.
“Laillahailallah…………………,” mandarau pang siwara bubuahan Banjar bakalimah kada bapuputusan. Imbah tutih napangada ah, bilang kaya banyu hujan am kalingungan pilur uhus sindawa tarabangan muntah tumatan di palumpongan. Garumbulan PKM bacacangangan papasingnya, napang kadada saikung-ikung bubuhan Banjar nang dihinggapi timbakan. Kada sadar bubuhan Banjar bilang sajangkauan jua am paraknya lawan saurang. Labaram, galabukan mata parang bungkol maancap manimpas, marawis sakahandak ham. Sinjata burmapi nang diunggahakan banar aleh garumbulan PKM tutih nyata kada bamaana lagi ayungannya diulah panangkis timpasan bubuhan Banjar banarai. Cakada katangisan amun manariap sapadangsanakan si Kandal Larap tatawa karamian manarima habuan mandian di banyu habang. Lanah am markas ganal PKM Sungai Tungko diaburakan bubuhan Banjar sa Bandang DOan. Papasingnya baju silawar bilang hingkat diparah jutuk dibasahi darah satro si haram jadah!
“Allahuakbarrrrr,” takbir si Acil khalifah parang bungkol tanda manyuruh bamandak kanu bubuhan Banjar barataan. Badampar am mayat, mahabang am darah mambasahi bumi Sungai Tungko. Walau dimapa gin lima ikung katuha garumubulan PKM talapas bukahan maninggalakan wadah paparangan.
Labaram galo sa Bandang DOan, Parit 6, Sungai Manik, banyak pang bubuhan Banjar nang taumpat piasat didasak leh batalo kapala kominis nang bangaran Ah Pau, Ah Boon awan Ah Jang bamarkas di Sungai Tungko. Pambunuh Mail Rudo urang gancang PKM harus ditangkap salakasnya ujar.
Laluan masuk ka Parit 6, Sg. Manik, di sinilah andaknya Bandang DO
Wayahitu kada sadikitnya urang Banjar awan urang Malayo nang manyukung kominis. Kada batinggalan ada haja tuh jua urang Banjar nang bailmu harat dalam pakalahian umpat jadi talibarut kominis. Urang-urang nang kaya nitu tih pang nang manjadi duri dalam daging kanu bubuhan sakaganaan. Talalo mangapung pangkat sanggup mambunuh, manyalukuti rumah, harta banda sarabanya ham, matan kada bakiraan lawan bangsa saurang. Nang mana pina pamburisit dipaksa pulang mambayar yuran asal maumpati Parti Kominis.
Panghidupan bubuhan Banjar di Sungai Manik magin piasat salagi katakutanan, kada kakurang nang tapaksa pindahaan manyubarangi Sungai Kinta baandah ka Kampung Balun Bidai, Kampung Gajah, Perak, di situ tih bilang padang Banjar haja jua.
Sg. Kinta nang mamisahkan Sg. Manik awan Kg. Balun Bidai, Kg. Gajah
Ari hanyar haja imbah luhur, banyu bandang baalun ditampur angin adui rawannya diitihi, Si Utoh Putih nang rahat basahanan guni hubi pina baapik banar maurak langkah maampahi titian Pakan Arba tampat kaganaan hidin. Babaya sampai di muhara titian……………
“Tumatan di mana tih Toh, tia badapatan am kita arinih lah hai.” Rawa si Mail Rudo nang mangacuk bapakaian kominis, pistol wan lading binit batangkitan tangan bakacakan haja ka pinggang umai arainya ai. Tumatan di mana kah bangsulnya tutih cakada katahuan, balajuran tacugut ha di panangahan titian.
“Hanyaram bulik tumatan di Cikus tih, bacari hubi nia pang nah, ampun ulun umpat lalu tuannya ai.” Sahut si Utoh Putih hormat.
“Bah, diandak hulu guni hubi tuh Toh ai, sarana badadas banar ah, napang nang cagar dikapong, kada bataha bukah juaha rumah hintutih.” Garau bunyi siwara Mail Rudo baastilah mahimati. Maantara hakun wan kada tapaksa ai si Utoh Putih mangiring bacara tuan ganal pang nang ampun parintah. Imbah labau guni hubi diandak di atas titian. Pabila hudah badiri bahahadap banjar badudua nia pina pantar banar pangawak, tagal saikung putih nang saikung banarai pinda tahirang.
“Mauhaja paampihan kita badapatan patang nia sako,” jar si Mail Rudo manyurung udap.
“Napa garang hajat diikam nia Mail pinda lain banar kuyaan, bakakaruan tuan ganal ai.” Sambut si Utoh Putih bamula pina kada nyaman hudah pangrasa.
“Paraya ah bapiragah kada manahu Toh ai........janji diikam arituh di mapa am?……bilang batuhuk diaku mahadang hampai damini kada sing jawapan.” Harungut urang gancang PKM manumpalakakan.
“Kada Mail ai, aku inda umpatan amun pajuangan nang cagar manbinasa ka bangsa saurang damia, sadangan bajuang hagan manganyangi parut saurang lawan anak bini ku laginai bilang hudah kada kasandangan am........ kada......... cakada tih pang.” Nahap jawapan si Utoh Putih gilir nih.
“Umai matan karas banar pahatian diikam nia lah Toh …………di napa tuh ai…….mun hudah daminto kahandak diikam basiap ha lah.” Muha si Mail Rudo bamula habang tanda kasarikan balaluan mandahut ka pistol nang mambangal di pinggang mantating palumpongan maampahakan kanu si Utoh.
“Jangan…….. sinjata jangan dipamainakan Mail ai……. kada mambadae ah kita sarumpun diikam kada bahinaman langsung, pariannya aku kadada lagi siapang nang cagar mambari makani anak bini ku kayina………ampuni haja ah tuan ganal ai,” rista si Utoh Putih inta marasi.....
“Dam…....!!!,” bunyi sindawa malatup kali pamugaan bakukus baju usang si Utoh Putih dihinggapi pilur. Hidin magun ai kada sing garakan. Bubuhan Banjar nang sakaganaan wan hidin kada nang waninya manyasah, basintup barataan ka dalam rumah papasingnya katajutan napa.
“Dam……!!!, dammmmm ……..!!!,” manalo das hudah timbakan pistol Mail Rudo lamun magunai pilur kada baupaya manambusi pangawak si Utoh Putih.
“Bangsat banar taguh pang diikam nia alah Toh……tahani lagi nah.” Hingkau urang ganal PKM kababang, kada sadar sindawa nang di dalam palumpongan hudah malatup kaanamnya. Batuhuk jarigi si Mail Rudo mangatik pilatuk pistol nang hudah puang kada bapilur lagi tutih, rahatan kakariwih.
“Labukkk………!!!,” timpasan parang bungkol nang bangaran si Kandal Larap Utoh Putih hinggap di pagalangan tangan kanan basadinan pagat.
“Labukkk......!!!,” sabakas pulang tangan kiwa si Mail Rudo umpat mandabuk gugur ka tanah. Hidin tarus mailai timpasan, gilir nih mata parang bungkol Kandal Larap nahap manganae lintuhut kanan panggal mandabuk. Napangada ah, pada taampar am Mail Rudo di atas titian. Si Utoh Putih sasain mangila kagarigitan, batis kiwa pulang mangalitik bacarai wan awak aleh timpasan hidin nang paampihan.
Surang warga Banjar Sg. Manik manggangam
parang bungkol tinggalan arwah kuitannya
parang bungkol tinggalan arwah kuitannya
Guni nang baisi hubi disahan ai baasa, manginjung bulik baampah karumah maninggalakan si Mail Rudo nang rahat mangaur kasakitan.............
“Ai yaa…… kaki, tangan semua kasi potong habit ka………..manyak cilaka itu olang.” Garunum kapala kominis si Ah Pau babaya tatireng mayat Mail Rudo nang magun bahayangkangan di atas titian. Bubuhan Banjar sa Bandang DOan kada nang waninya bahuyung maliatakan tumatan di lulungkang rumah papasingnya pang.
Ari sasain landung ka patang, garumbulan kominis mangunai barucau basurah Cina nangapa kuang nang disambati cakada tahu ham. Kada sawat lawas baparintahan am samunyaan tuha anum disuruh bakumpul di hadapan Pakan Arba habis pang saban buahan rumah nang paparakan situ tih digandahi. Hakun kadanya tapaksa ai barataan baalah, labaram bakipoh kana soal siasat tunggal ikungan, si Utoh Putih nang ampun gawian lagin taumpat haja tuh jua. Kamandakannya bubuhan Banjar barataan batarukuian haja bakulim mati bapiragah kada pinandu pang siapa nang ampun angkara. Ayungannya kapala kominis si Ah Pau ampih bakaras tagal awan basarat amun dalaman samingguan nia magun si pambunuh Mail Rudo kada tatangkap alamat pang Bandang DO cagar manjadi padang jarak padang takukur ujar!
Mayat Mail Rudo ditayut wan tali ka kayu panjang aleh garumbulan PKM tutih. Amun diitihi bilang maras banar kada ubah kaya mangandar baek nang hanyar taulihi imbah bagarit. Cagar kamana kuang mamatak, han tia ditimbai ka dalam sungai Perak haja kah sako. Tanganga ganal am sang kuradal tapampah habuan.
Warga Banjar barataan hudah sapakat manyuruh si Utoh Putih saparanakan pindahan maninggalakan Banding DO salakasnya. Maklum haja lah muntung guri wadi kawa haja dipisiti, amun muntung manusia siapang nang hingkat manduga. Tagal napa pulang ujar nang ampun diri…………….
“Kada bubuhanai, anggaran diaku ha nang maharagu diri saparanakan, warga ku di sia nang tapaksa mananggung kapisatan sabarataan……… cakada rigi sahama-hama am……….maraha satatayuhnya.” Bilang batuhuk dipujuk diguloki lamun hidin magun bahimat kaitu tih pang.
Manalo hari hudah balalu, Emoh sahabat rakat Utoh Putih nang hanyar haja mandangar habar mangunyur maninggalakan Balun Bidai manyubarangi Sungai Kinta pina kada sabar handak mandapati hidin di Bandang DO, kawan sahati, sailmu sama juharanya labih pada badangsanak, cakadanya purun mahijaakan.
“Pariannya diako madam maninggalakan Bandang DO nih …….. Tia mati jua magun Moh ai……….ajal wan maut bacara hudah di tantuakan, siapang nang kawa mahalang.” Surung pandiran Utoh Putih nang hanyar haja imbah bamakanan di rumah hidin malam tutih.
“Ai, umai jangan kaitu ai…………napa garang pangrasa diikam Toh?,” sahut si Emoh asa tababar.
“Kada ah….. kaluko ai,” jawab hidin handap.
Walau dimapa gin si Emoh magun ham asa balisah napang pinda lain banar parangai sahabat hidin nang sasain ambak bilang banyak mainggihakan pada malilit pandiran. Sarajin amun lawas kada badapatan kadamia cakada bakakaringan gusi palapauan tantan
Ari hudah mamulai landung malam, nang badua badangsanak tutih magun haja pina garunuman.
“Moh…….., pariannya janji ku sampai………..sarana ah diikam bangangalih mambawa mayat ku ka Balun Bidai, kuburan di sia haja jadiam……tagal jangan diikam kalumpanan am……anak bini ku bawakan bulik, sarahakan kanu kula warganya di sana lah………sapanjangan kita badangsanak mun ada talabih takurang ku inta halalakan dunia akhirat….., kanu diikam di sasadangi haja manjuhara tuh Moh ai……..baapik-apik mamilih kawan anggaran nang aur anju ataran ha pahanti am…… Lagi sabuting dangsanakai ai……tagal jangan dianggap diaku mahalau diikam lah……, esuk baluman luhur dilaksi diikam baisur tumatan di rumah nih, cagar kamana tulaknya diikam cakada batangatan, kada napa apa ah tutih ………….diaku asa katuju manyaurangan banar ham nih!”
Basadinan marigap pangrasa si Emoh mandangar kuyaan hidin, laluan badiri maragap kanu nang dangsanak. Baruboi am banyu mata marista badudua, muntung bungkam papasingnya. Cagar sampai jua pang janji dangsanak ku nih jar dalam hati Emoh. Samalaman maning kada baguguringan aur bariristaan kalakon tutih pang hampai taka siang.
Ari magun haja tatarauan, nang badua badangsanak hudaham tacugut di pinggir sumur pamandian.
“Ayuha dibawa baduduk Toh ai……. Bismillahirahmanirahim………..” Ujar si Emoh mambacakan ayat mandi suci sambil manguboiakan banyu mamandie si Utoh Putih sampai talah.
Barau api di dapur bini hidin rahatan baharaguan maulah pupuluran hagan pagi kayina napa. Marasnya ai hidin bacara kadatahu pang di kisah urang badua badangsanak nia, damati tih dasar kalakuan urang juhara kaya sarajin haja, nang pina bamamandian kalakon tutih.
Bandang DO hangat babandering mambari tanda pagi baugah tangahari sampai am hudah kutika badua badangsanak kana bapisah. Salah saikung tapaksa mamingkuti janji.
“Ingatakan pasan paguruan dangsanakai…………walau nyawa di hujung bubuhan ………jangan hampai kalapasan ingatan diikam kanu nang badua tuh lah.” Pasan si Emoh kanu si Utoh Putih. Badua sahabat baragapan pulang hagan kali nang paampihan…………….
“Barilaan kita dunia akhirat,” ujar!
Si Emoh malangkah maninggalakan nang dangsanak mangunyur kada sing kulihan, kamana kah nang cagar dituju cakada tahu ham. ………..
Imbah solat zuhur tangahari tutih, bamula asa kalat mata si Utoh Putih marga kada baguguringan samalaman napa. Anak hidin nang pahaluinya hudaham marinuk kajanakan guring barabah di pinggir lulungkang di anjung surung. Angin Bandang DO mangugus mandingin, hidin umpat barabah di higa nang anak ayungannya mariot am bigi mata langsung taguring jua.
Ari landung maampahi patang. Arinih napa kah maka Bandang DO ranai guranyap kadada talihat nang pina gagaliwalak kaya sarajin, papasingnya aur baranaian di rumah haja kaluko barataan magun asa hancat imbah kamatian Mail Rudo, digampak garumbulan kominis atanapi rahatan mangira waktu timpoh saminggu tutih kah!. Kada sadar maanam ikung garumbulan kominis tangah karayapan mamaraki rumah Utoh Putih kabujuran pulang bini hidin wan nang anak panuhanya kadada di rumah tulakan maunjun iwak pupuyu sapakawanan. Bah, bilang ayagahan garumbulan Cina PKM manjinguki lulungkang, raifel MK5 baancaman ham. Babaya tatireng hidin nang tangah kajanakan guring tutih, sadangnya ai palumpongan MK5 dicuncumakan ka kapala tumatan di luar lulungkang.
“Dahui……!!! dahui…!!! dahui….!!!,” manalo das sindawa mamuntahakan pilur. Bacara hudah sampai ajal, langlam tarus kataguhan hidin kada batinggalan sahama-hama, mangarabuak am darah dalam jantung, di napa tuh ai!. Kamandakannya anak halui hidin kada diapae leh garumbulan PKM tutih, kuciak papar pang inya katakajutan, bakayukut mancamba ayahnya nang hudah kada banyawa lagi.
Galahakan tatawa ganal garumbulan Cina kominis tanda puas napa, kamatian Mail Rudo hudah babalas, balaluan kuntu-kutunan maninggalakan Pakan Arba, Bandang DO baampah bulikan ka Sungai Tungko.
Si Emoh nang dalam pajalanan maampahi Bandang DO mangisit taparaung, baik jua lakas tatireng bubuhan Cina PKM nang galahakan kahimungan tutih tumatan jauh. Balajuran ai hidin batimbai ka padang tagah manyungkupakan pangawak. Parang bungkol nang bangaran “si Buruk” bagangaman ham pariannya katamuan leh bubuhan ninto tih alamat maantara pang jua sako kamandakannya magun haja hidin dilindungi Tuhan kada saikung-ikung nang maliatinya. Baruboi am banyu mata hidin manganang si Utoh Putih, kada lagi am sako dangsanak ku nih!. Babaya jauh haja bubuhan garumbulan Cina PKM hintutih, bukah mancicing am hidin maranduk rapukan di pinggir bandang maampahi rumah Utoh Putih nang hudah mulai barumbung manusia.
“Ayuha badahulu bacara hudah sampai pang janji diikam dangsanakai, kada hingkatai.” Ujar hidin wayah malihati mayat si Utoh Putih di rungrupan. Barataan bubuhan Banjar sa Bandang DOan batarukuian haja janazah harus dikuburakan ari nia jua ujah. Bacara zaman darurat nang sarabanya kakurangan tutih hampai taka malam am hanyar bakatuntungan.
Han napa tia bujur, amun muntung guri wadi hingkat disumpali dipisiti. Muntung manusia siapang nang hingkat manduga, tantu banar ah hudah ada nang anju ataran, tida di manang bubuhan PKM tutih tahu pada si Utoh Putih nang ampunya angkara!
Mangkining ham parang bungkol si Kandal Larap nang hudah kada bapagustian basangkutan di tawing. Satu kutika kayina diikam nia pang nang cagar ku mandiakan lawan darah bubuhan satro haram jadah ninto jar hati si Emoh nang rahatan mausap mata parang bungkol paninggalan dangsanak sahati hidin.
Nia pang Parang Bungkol pusaka nang bangaran si Buruk dalam simpanan ampunya carita.
Wayah saminggu hudah balalu kamandakannya Bandang DO kada bajadian nangapa apa, walau dimapa gin bubuhan nang bagana di situ tih magun ham asa hahayaan maklum haja lah janji kominis hingkat ah di pacayae!. Dalam nang pinda ranai-ranai tutih bubuhan Cina PKM hudaham talah maulah sabuting lagi markas halui nang kurang labih sakuli meter jauhnya pada Bandang DO tutih. Batujuan sagan mahawasi awan bakempen nang lakonnya kada sisiapa pang nang hingkat mamardekaakan Tanah Malayu nia salain PKM. Bah, banyak jua malaran bubuhan Malayo awan Banjar di daearah Sungai Manik nang lain bamula tapangaruh dirasapi sambalnya umpatan jadi garumbulan basinjata, amun nang pamburisit jadi mata talinganya barang. Ujar!
Markas PKM intang Bandang DO kada mandapat sambutan barang sahama. Pajuangan waloh bajarang nangapa kuang amun pamarintahan labih puaka limpada bubuhan warga Japun. Kalakon ninto pang anggapan bubuhan sa Bandang DOan. Nanar garigitan haja tukohnya sabarataan.
Garumbulan kapala kominis nang di markas ganal Sungai Tungko hudah mamulae balisah angkara kempen PKM langsung di pahawai aleh bubuhan Banjar sa Bandang DOan, nang magun bakaras bapahatian wadi, matan mancilaka banar jaritu nih. Ayungannya garumbulan PKM tapaksa mangunaakan kiraan lain, saban hari kada bamandak baulah huwal, kada cukup lawan makanan, harta banda urang pulang dirampasi, tatanaman umpat takundangsai dijajak didahuti. Lamun magun haja kada mambari bakas sasain manambahi barau di hati bubuhan Banjar nyata banar am.
Imbahnya napangada ah, Si Ah Pau, Ah Boon awan Ah Jang urang ganal PKM baparintahan nang malalain am. Amaran ahir kanu bubuhan Bandang DO ujar. Amun asa kada rigi maitihi Bandang DO manjadi padang halilintar, dalam tempuh saminggu harus dikumpulakan bibinian nang anuman kada kira ai, baik anak dara, bini urang janji siapakan pang lakas. Bacara bubuhan si kulup nia hudah lawas banar aur mandalinding tantan amun aur batagihan ninto haja di mapang hingkat bajuang mamarangi British dudi, kada kalakon tuh lah!
Hikamam, satu parintah, sabuting tagihan, nang bilang manyangkal kanu bubuhan Banjar sa Bandang DOan. Kamanang cagar baadu bacara wayah darurat kada ba Panghulu, kadada Sidang di mapa am nah!
Haji Bakri, Banjar bubuhan Rantau di banua Kalimantan bahijrah ka Sapat, Sumatera. Tumatan Sapat hidin baandah pulang ka Batu Pahat, Johor. Hidin taulihi jodoh di sia tih. Bini nang tuha bangaran Patmah binti Hj Hassan malahirakan dua ikung anak Zainab wan Abdul Majid. Bini nang anum bangaran Samiah binti Hj. Abdul Jalil dikurniae tiga anak Abdul Kadir, Abdul Hamid wan Siti Sarah. Urangnya lamah lambut, pandiran kada suah maninggi diri matan kada di sangka ham, hidin nia urang nang bapangatahuan luas wan sarabanya ilmu duniya akhirat. Hidin mandangar habar bubuhan Banjar banyak di Sungai Manik tuh pang katuju baampah ka sia sabalum Japun mamarintah Malaya. Hidin pang jua nang banyak malajari, mambujurakan akidah ugama kanu bubuhan di Sungai Manik, nang ahirnya hidin mandapat galaran Patuan Guru.
Haji Abdul Kadir, anak lalaki Hj. Bakri tumat bini anum
mamuruk manggayaakan jubah paninggalan arwah ayahnya
mamuruk manggayaakan jubah paninggalan arwah ayahnya
Kain serban paninggalan Patuan Guru Hj Bakri.
“Amun sawat batagihan ka bibinian pulang matan talalo-lalo banar am bubuhan si haram jadah nia,” ujar hidin hudah bamula pina garigitan.
“Cakada lain parang bungkol pang satronya si haram jadah ai”. Garunum hidin pina habang miar hudah muha tanda barau.
Pamugaan lapan ikung bibinian nang kawa takumpulakan, tagal lima jua nang sanggup, ninto gin bilang batuhuk mamujuk, manguloki. Dasar banaraan jua, siapang nang rigi jadi hulun gulimingan garumbulan PKM nang kada tahu di basa ninto.
“Cakada nang kami bungol manjulung budas kanu bubuhan ninto kakanakan barataan ai, agar umpan satumat banarai,” ujar Patuan Guru Hj.Bakri manahapi.
Amaran garumbulan PKM tinggal talo hari lagi, bubuhan Banjar papasingnya mangilir mata parang bungkol nang bamacan ngaran Si Kandal Larap bilang hingkat digundulakan ka kapala kalalandapan. Wayahitu lah mun handak maitihi sarabanya lampahan ilmu bubuhan Banjar. Ada nang barandam dalam sumur buruk bamamalaman, bawirid kada sing rantian, mandi basiku tunggal, andung, wafak jua ah bilang kitikitingan. Ai, cagar maantara hidup wan mati kalo jangan dipamain!
Rumah Patuan Guru Hj.Bakri basubalahan surau nang di Parit 8 tutih malaran jua ganalnya, kayu harat ulahan zaman British kukuh wan padu. Di dalam rumah tutih pang bubuhan Banjar maatur sarabanya hagan bahantup wan garumbulan PKM. Matan carirapan ham parang bungkol pusaka padatuan bawaan tumatan di banua nang kabanyakannya hudah bapalas lawan darah Olanda. Dasar hudah tauji kaharatan papasingnya napa, wayah digunaakan mamarangi panjajah di Banua bahari, ninto tih pang lagit taungkaian bamacam ngaran atawa galaran nang kada suah didangar.
Warga XPDC SMBD bagambar di hadapan rumah Hj. Abdul Kadir di Parit 8,
Sungai Manik. Di atas tanah nginilah andaknya rumah asal Patuan Guru Hj. Bakri
Sungai Manik. Di atas tanah nginilah andaknya rumah asal Patuan Guru Hj. Bakri
Patuan Guru Hj.Bakri kadada baanak lalaki ganal wayah tutih, nang ada saikung cucu lalaki jua am, bujangan 20an. Acil ngaran cucu kasayangan hidin tutih. Si Acil nia, cakada maharai jua macalnya bacara urang anum pang, napa ubahnya kaya kakanakan damini. Marga kamacalan tutih pang sidin lakas diisie, bilang mahibak ai ilmu Patuan Guru Hj.Bakri baandah taka dada si Acil, pada magin manjuhara ha si jambulita nia.
“Nah cung gagaman hagan diikam,” ujar Patuan Guru Hj.Bakri manyurungi parang bungkol si Mandam Layu kanu nang cucu. Bah harat, bahulu akar haur batung, barumbai pulang awan parca kain habang di hujungnya asa mambari piyang amun ditireng. Napangada ah, pada lihum bapair am si utoh Acil taulihi nang kadamia.
Bandang DO ranai guraknyap saban buahan rumah kadada baurang. Barataan hudah baandah ka rumah Patuan Guru di Parit 8 Markas bubuhan Banjar napa.
“Mudahanai kita barataan dilindungi Allah ……..Allahuakbar,” ujar Patuan Guru Hj.Bakri wayah malapasakan bubuhan Banjar nang mamulae bagarak tangah malam cagar mamaraki markas PKM di muhara Bandang DO. Kayatapan am papasing nya bilang ilah Ninja lah hai………bapala! Nang tatinggal awan hidin Emoh, Acil, Sukri, Sabran, Ali awan Amat Tuban. Batinggal kada baarti pamburisit bubuhan ai……………….saja batinggal ada kiraan!
Pagi Sanayan mancirat cahaya matahari tumatan di subalah timur manarangi buana. Sampai am hudah saat awan kutikanya bubuhan Banjar Bandang DO manunai janji awan bubuhan si haram jadah PKM tutih. Bubuhan bibinian Banjar nang 8 ikung sasain cariningan bacara hanyar haja pang imbah ditatapi, dibingkingi bah asa kada hingkat ai mamadahakan rambang pang bigi mata amun disuruh pilihi tunggal ikungan.
Bibinian nang pamugaan bilang takurisit katakutanan, bamula pina habang muha papasingnya ai napa jua garang? Barau tukohnya ninih, bah cakada jua ah marga hanyar haja imbah tanginum banyu garangsang Patuan Guru, nyaman kayina kadada nang lamah sumangat atanapi lamah buluan pabila bahadapan lawan bubuhan si kulup haram jadah ninto tih, nang kaduanya pulang kaluko ada nang kada katahanan malihat darah mangarabuak di wadah pakalahian.
Uma umai kabubungasan alah, anak dara nang talo ikung nia, siapang nang ampunya nih. Emoh, Acil awan Sabran hanyaram talah dibingkingi manyalumur jadi bibinian. Harat jua malaran hasil tatapan bubuhan bibinian Banjar Bandang DO, mauhaja sako hingkat mangalahakan bubuhan pundan nang gagaliwalak. Tagal baingat lah jangan sampai tasilak landau, patara banar kaliatan bulu batis nang mahirang tagah ninto…………labarrrr….pacaham lubang!
Kurang labih pukul 9.00 pagi, bajurut bubuhan bibinian tutih bajalan sabarisan maampahi markas PKM di muhara Bandang DO nang di dahulue aleh Ali awan Amat Tuban sabagai wakil panyarahan, ditangati sama sakali mambawa sabarang sinjata ujar. Tagal Banjar ah, tampulian rigi batinggalan wasi amun cagar maampahi galanggang kalahi kadamia. Papasingnya lading balati rarapan bulu hudaham lawas basisipan di pinggang, tagal talindungi baju banarai lagit kada kaliatan. Pintar!
Garumbulan kominis di markas Bandang DO galahakan tatawa pina kada sabar lagi mahadangi, nang paiyanya si Ah Boon, Ah Pau awan Ah Jang tutih pang salaku kapala ganal PKM napa. “Syok mau mali hooo……………”
Asa lilihan malihat anak dara nang batiga bajalan pandudian di balakang, napang papasing nya bakalumbunan wan tapih tagan kada sing kaluaran. Umai panyupannya ai, supanan nangapa kuang amun tangan baganggaman ka hulu si Kandal Larap, si Mandam Layu awan si Tungkih Kiwang. Sahahapa panjalan tajarunjung napang bacara urang kada mahir bajalan bapakai tapih bairitan damia. Marasnya ai……….
Patuan Guru Hj.Bakri nang tatinggal manyaurangan matan kada sing bunyian lagi, tasbih bilang kada sing lapasan ditangan, aur bawirid pang kada sing mandakan di atas surau. Kakanakan nang halui-halui ginai cakada nang waninya mamaraki.
Sapuluh am ayuangan salamat sampai bubuhan bibinian nang bajurut tutih di hadapan markas PKM muhara Bandang DO. Balajuran ai si Amat Tuban awan si Ali manyarahakan ka bubuhan kapala kominis tutih. Bah, galahakan tatawaan ganal kasukaan napa. Ibarat bulan gugur kaasuhan jaritu nih, matan kada di sangka ham bubuhan Banjar sa Bandang DOan nang bunyi karau-karau pawanian malawan Bintang Tiga kalinya matan gampak haja pang. Bilang galo samarkasan parucauan basurah Cina, mawada tantan pang kalo ah. Cilaka 13 banar!.
“Hei tepi lah……lo sana.” Ujar salah saikung kapala kominis mahingkau sambil manandar kanu si Ali wan Amat Tuban kasar. Balaluan mamarisa ai si kapala kominis batalo tutih tumatan di barisan hadapan disilaki salungkui urang tunggal utingan. Rambang banaran bigi mata garumbulan PKM. Nang lain umpatan jua barumbung kada ubah kaya si macan nang rahat kalaparan daging manusia. Imbaham nyanyat kada tajaga lagi markas taktikal.
Nah hikamam……….Si Ah Boon kapala kominis hampai ka giliran diyang bungas nang ka lima……….
“Ai yaaa……manyak cantik lo ha....” Jarigi bamula pina marayap kapingin manjapaie pangawak urang. Babaya maragap handak mancium…………….
“Bangsat satro babi haram jadahhhhh……… Alahuakbarrr!!!,” hingkau si Emoh sing hangkuaian.
“Nah ambil habuan ikam sangkala.”
Labukkk........!!!, si Kandal Larap hinggap ka sasaran tanda patuh awan pagustian. Mandabuk am kapala si haram jadah bacarai awan awak, mangalagusak am darah dalam jantung mambasahi bumi Sungai Manik. Acil manatar kanu si Ah Jang nang hudah katakajutan.
Labukkk……..!!!, mata parang si Mandam Layu hinggap ka habuan, sabigi pulang kapala mandabuk gugur ka bumi, layu banaran.
Bukkkk.......!!!, timpasan diayun aleh si Sabran nyata banaran si Tungkih Kiwang nang kada suah ingkar wan panuanan panggal dua am panggawak si Ah Pau. Tungkih Kiwang magun haja asa kada puas. Baasa baayun manungkih puhun gulo satro, pagat basadinan, humbalingan am talo bigi kapala di halaman markas Bintang Tiga. Nia hanyar bujur kapala kominis!
Bubuhan Banjar Bandang DO nang hudah satangah malaman maning basungkup di rapukan, dalam parit karing, timbulan kaya kulat busut, manariap manyasah ka anak buah Bintang Tiga nang rahatan kapipiyangan…………
“Allahuakbarrrr”!!! Babaya taparak haja lawan satro nang rahat bakatumbahan tutih matan kada baantara lagi rawis tantan kagarigitan napa. Balum sawat mantatingakan sanapang hudaham malabuk dihingapi mata parang bungkol. Bah, bilang kaya manabang gadang pisang, tiga puluh ampat ikung garumbulan PKM habis taampar di tangan Banjar Bandang DO. Darah mahabang mambasahi bumi, mayat galing-galingan, sinjata satro humbalingan, mandakannya kadada saikung-ikung bubuhan Banjar nang takorban atanapi nang balukaan, baju silawar papasingnya jua am nang mahabang kacuratan darah si haram jadah. Bangsal markas garumbulan PKM kalampacaian disalungkari. Cah, napang ada isinya pada baras saguni jua am lawan pakakas dapur pamasakan. Cakada banyak surah balajuran disahan aleh Acil baras nang sagunian tutih, ranai garutuk. Walau dimapa gin asa hiran, raifel MK5 nang hambur tauran hintutih sapucuk kada nang kapinginnya bubuhan Banjar manjatue. Kada katuju marga kada mahir mangguna akan kaluko jadi dihija daminto haja. Mangararau am mandah markas halui KPM di muhara Bandang DO kana salukut. Baarti kamatian arwah Utoh Putih sudah babalas!.
Bakumbah bubuhan Banjar mambarasihi awak papasingnya dalam parit ganal di hadapan rumah Patuan Guru Hj.Bakri. Hudaham hahalulung siwara si Pakacil Sukri nang kada umpatan di galanggang patarungan.
Azan di atas surau mananda akan hudah masuk waktu zuhur. Imbah talah solat awan bamakanan tangahari tutih bubuhan Banjar taampar barataan mahibak pang anjung surung, palatar, sarambi rumah wan surau kapanatan napa. Kacuali Acil, Emoh, Sabran nang magun haja pina kalambisikan mangisahakan tumatan A-Z kanu Patuan Guru sarabanya bajalan lancar saumpama nang kaya dirancang ujar. Lihum bapair Patuan Guru Hj.Bakri mandangarakan puas.
Surau parak rumah Patuan Guru Hj. Bakri
Markas ganal PKM di Sungai Tungko habarnya tangah gigir gampar ilah anak hayam kahilangan ibu. Kakalahan nang kada di duga talo ikung pagawai ganal turut manjadi korban, umpama sudukan duri bawisa bangat dalam sajarah pajuangan PKM di Hilir Perak. Pahadangan pagawai nang lain sampai, barataan garumbulan kada nang waninya manjinguk Bandang Do aur batahan di situ tih pang.Bubuhan Banjar nang bahimpun di rumah Patuan Guru lain pulang kisahnya. Lalaki, bibini tangah auran manguntingi kain cagar diulah wafak Salindang Habang. Patuan Guru Hj.Bakri hudah mandapat firasat, angkara patumpahan darah di muhara Bandang DO cakadanya tuntung kalakon tuh haja. Bubuhan Banjar sa Sungai Manikan harus maulah pasadiaan awal cagar mahadapi paparangan tabuka cara bahahadapan, nang masanya jua harus jadi bapanjangan. Kada batunggal manatang PKM haja, paparangan nang salajur manjadi paparangan isu pakauman wan ugama. Amun hudah ujar hidin dinto tih tarukui kadanya kana disalajurakan pang. Alang-alang bamandi darah baik dihabisakan hampai katitikan nang paampihan………
Mantangan hudah taulihi katuha hanyar nang datang tumatan pangkalan PKM di Sungai Galah, Tanjung Tualang. Garumbulan PKM Markas Sungai Tungko magin mabala-bala, mambalas dandam napa kalo. Marata kampung urang nang bapaparakan awan Sungai Tungko habis diudaki, harta banda dirabuti, anak dara, bini urang kada bakiraan mana nang pina wani malawan alamat tajalukup pang jadi sasaran pilur MK5. Paribasanya kakanak halui nang rahat dipukongan lagin ai taumpat jadi kurban matan kadada maras banar. Kada cukup awan nang kalakon tutih marata surau pulang mandah disalakuti. Pajuangan kamardekaan tahi palat ai mun kadamia!
“Hampai am hudah saat wan kutikanya warga ku barataan ai…… Karana Allah wan Rasulnya…….diaku istiharakan Fisabilullah…… Allahuakbarrr!” Siwara Patuan Guru Hj.Bakri batakbir saling hangkuian.
“Allahuakbar……. Allahuakbar…… Allahuakbarr !!!,” ujar bubuhan Banjar manyahuti takbir.
Gilir bubuhan Malayo nang mangganae pakampungan di pinggir Sungai Perak nang batuhuk kapiasatan angkara kajahilan PKM hudah mandangar habar nang bubuhan Banjar mambunuh garombolan PKM di muhara Bandang DO. Manaikkan sumangat juang bubuhannya. Bilang bapuluh bubuhan Malayo mandapati Patuan Guru Hj. Bakri bainta ilmu paparangan kanu hidin. Walau dimapa gin papasingnya dinginumi banyu garangsang jua am aleh hidin. Ninto gin hudah mayo mayakinakan urang Malayo nang bajanji cagaran sasamaan manyarang PKM di Sungai Tungko.
Bubuhan Banjar pulang sabarataan sabulat siwara katuju malantik Acil cucu Patuan Guru manjadi Khalifah Fisabilullah, walau rahat anuman tagal ilmu hudah hibak di dada napang nang tapasihulnya lagi tantu pada banar ah!
“Dangar, dangar barataan..........isuk imbah subuh kita bagarak manyarang markas si haram jadah di Sg.Tungko…….Allahuakbar!!!,” ujar si Acil mahabarakan.
Ari magunai tatarauan, imbah solat subuh awan bamakani pupuluran sahadanya, bubuhan Banjar nang cagar tulakan manyarang markas PKM papasingnya siap bapakaian saraba putih, sulindang mahabang malilit pangawak, laung dinto jua mahabang marikit di kapala.parang bungkol carirapan. Bah, pakaian tutih ginai hudah asa mambari marma. Diitihi balum lagi badaing bahahadapan bilang maburinjing pang bulu awak. Talah haja bacaan doa salamat aleh Patuan Guru, gadabusan am barara maampahi Sungai Tungko.
Jambatan Sg. Tungko, di atas jambatann nginilah bahari barlakunya
paparangan Sabil antara warga Sg. Manik awan Kominis
paparangan Sabil antara warga Sg. Manik awan Kominis
Dasar kada siapa nang hingkat manduga, rupanya bubuhan garumbulan PKM hudaham barayam mahadangi kadatangan bubuhan Banjar, kaya hudah bajanji ha lah hai. Palumpongan raifel MK5 batatingan tantan, jarigi barikitan dikakatikan cagar basapur pang pilur uhus sindawa satumat lagi.
Patuan Guru Hj.Bakri kada sing rangkatan di atas surau Parit 8 aur babacaan pang hidin. Pada Pakacil Sukri jua am nang bahanu pina ulang alik karumah bajuuk mahawasi anak bini warga Banjar nang di tinggalakan mahadapi Fisabilullah.
“Fisabilullah…………Laillahailalla.........Alahuakbarr!!!,” hingkau si Acil sabagai Khalifah tanda paparangan hudah bamula.
“Laillahailallah…………………,” mandarau pang siwara bubuahan Banjar bakalimah kada bapuputusan. Imbah tutih napangada ah, bilang kaya banyu hujan am kalingungan pilur uhus sindawa tarabangan muntah tumatan di palumpongan. Garumbulan PKM bacacangangan papasingnya, napang kadada saikung-ikung bubuhan Banjar nang dihinggapi timbakan. Kada sadar bubuhan Banjar bilang sajangkauan jua am paraknya lawan saurang. Labaram, galabukan mata parang bungkol maancap manimpas, marawis sakahandak ham. Sinjata burmapi nang diunggahakan banar aleh garumbulan PKM tutih nyata kada bamaana lagi ayungannya diulah panangkis timpasan bubuhan Banjar banarai. Cakada katangisan amun manariap sapadangsanakan si Kandal Larap tatawa karamian manarima habuan mandian di banyu habang. Lanah am markas ganal PKM Sungai Tungko diaburakan bubuhan Banjar sa Bandang DOan. Papasingnya baju silawar bilang hingkat diparah jutuk dibasahi darah satro si haram jadah!
“Allahuakbarrrrr,” takbir si Acil khalifah parang bungkol tanda manyuruh bamandak kanu bubuhan Banjar barataan. Badampar am mayat, mahabang am darah mambasahi bumi Sungai Tungko. Walau dimapa gin lima ikung katuha garumubulan PKM talapas bukahan maninggalakan wadah paparangan.
Bukah kada sabarang bukah, PKM nang kandal dalam pajuangan salagi pandandam cakadanya mahija akan kaitu haja. Kada sawat saminggu imbah patampuran di Sungai Tungko tutih barara am baasa datangan tumatan marata pinjung Pos PKM di daerah Hilir Perak maampahi Sungai Manik. Patamuan kali nang kadua lagi taruk, kada satakat raifel MK5 haja sinjata barat Brand Gun (Musingan jar sambatan Banjar) batuyuk bom tangan nang ilah buah jambu karatukul ninto jua bilang bapati-pati. Walau dimapa gin saganal kalingking jarigi kada manuhurakan sumangat bubuhan Banjar sa Sungai Manikan. Nyatanya salain pada parang bungkol kalimah “Lailahailallah………Allahuakbar” ninto pang dipingkuti jadi sinjata utama bubuhan kita. Paparangan batarusan, gilir nia maka am cakada kawa di tuntungakan sahari kaya sarajin. Dasar hudah manjadi syarat ilmu Patuan Guru Hj.Bakri napa, walau satro rahat baamuk bahimat mun hudah sampai kutikanya tapaksa di tinggalakan pang, siapa nang wani maingkari syarat tutih alamat mancilaka ka diri.
Acil khalifah parang bungkol Sungai Manik hanyar haja mahingakauakan kalimah “Allahuakbar” mananda akan wayah kutika bamandak hudah sampai hagan arinih. Kaya sarajin para pajuangan sabilullah bakumpul barataan hidin mangira maminandue saban ikungan kaluko ada nang takorban atanapi nang magun manarusakan patampuran. Suah haja bajadian saikung Banjar kadada di dalam himpunan tutih. Malihat dangsanak saurang hudah kadada, si abang balaluan babulik manyasah kaampah satro kagarigitan napa hidin maingakari syarat, imbahan kada bulik lagi badua badangsanak!
Ganap sabulan paparangan Sabil di Sungai Manik balum jua bakasudahan. Bilang batuyuk hudah mayat garumbulan PKM gulimpangan lamun hasrat PKM sasain kandal saban hari kagancangan anggota ditambahai, bajurut datangan tumatan di mana-mana kah cakada bakatahuan ham. Dalam pada itu tih pulang, garumbulan PKM nang di Subarang Perak magin baiya manyiksa, mambunuhi urang kampung Banjar, Malayo di Kampung Gajah awan Balun Bidai batuhuk kapiasatan. Bubuhan Cina maka am canangan diudak paribasanya digampak gin cakada suah. Bah, matan diharagu banar. Kalakon ninto pang cara rigat PKM nang batujuan malamahakan sumangat juang Sabilullah bubuhan di Sungai Manik.
Tinjau bilang barucau batuhui kada sing rantian basanjaan di higa rumah Patuan Guru Hj.Bakri.
“Mun habar baik bawa baparak, habar buruk bawa bajauh …..tinjau ai,” ujar. Kaitu pang masin sambatan nang tutuhanya pabila tinjau kuciakan wayah ari sanja. Dasar banaran, imbah solat isyak malam hintutih………….
“Asalamualikum!!!,” ujar siwara mambari salam di halaman surau. Badarau sahutan manyambut salam aleh bubuhan nang di atas surau. Sakali dijanaki aleh Patuan Guru balajuran badadas am hidin manuruni ka tanah laluan maragap sambil mangabuk balakang
“Salamat datang ading ku ai,” ujar. Bubuhan nang lain magunai tarangakan kada nang pinandunya napa. Masmuda, ading Patuan Guru Hj.Bakri sapakawan nang hanyar haja sampai tumatan di Batu Pahat. Napang ngada ah pada batimbai am si Acil kasukaan badapatan paninian mamarina nang kada kakurang jua haratnya, ai bacara urang sapa adingan kalo kamanang tatumpahnya!
Paparangan di Sungai Manik rahat rarancakannya, kaadaan di Balun Bidai awan Kampung Gajah sasain ganting napang mun saban hari garumbulan PKM aur baulah pasal haja.
“Kada magan dihijaakan, matan mambala-bala banar tukohnya amun kadamia,” siwara garunum Patuan Guru Hj.Bakri bainguh sarik. Satu kaputusan hudah ditarukuie haja aleh para pajuang Sabilullah. Masmuda maambil alih manjadi Khalifah manganti Acil di Sungai Manik. Patuan Guru Hj.Bakri wan Acil cagar turun ka Balun Bidai salakasnya. Wafak sulindang habang diulah baasa hagan bubuhan di Subarang Perak. Salah saikung tukang tulis kalimah Allahuakbar di Sulindang Habang tutih taumpat bangaran Asmuni.
Hj. Asmuni, 84 tahun, tukang tulisi kalimah Allahuakbar di Sulindang Habang.
Rahat maingkuti tungkat paninggalan Arwah Patuan Guru Hj. Bakri
Rahat maingkuti tungkat paninggalan Arwah Patuan Guru Hj. Bakri
Kisah Sabilullah di Balun Bidai awan Kampung Gajah, Malayo, Banjar nang bagana kampung di sakitaran, banyak nang hudah larian kadalam hutanan maninggalakan rumah, napang amun kominis sasain mangila batimbaki rumah urang mambabi buta. Maamuk lakonnya, baamuki lawan urang nang kada tahu di habar sagan nangapa kuang. Lain pulang bubuhan Cina nang bagana di sakitaran tutih. Bilang saratus paratus hudah nang manyukung pajuangan PKM mantangan kada diapae napa, kafir dasar haram jadah!
Kg. Changkat Rambai, jalan masuk ka Kg. Changkat Bayas
Siang malam di tabing Balun Bidai aur siwara sindawa galaduman haja nangapa kah nang ditimbaki garumbulan Cina kominis tutih cakada karuan habar jua. Babunuhan sama saurang, manyiksae urang bilang ninto pang gawian, sapalih tih batujuan mangampak manada akan kominis magun haja lagi gancang walau hudah kacundang di Sungai Manik. Bah, matan mambari garigitan banar!
Pamugaan bilang manujuh puluh ai warga bubuhan Banjar nang sangup maumapati Sabilullah, mana nang pamburist dibariakan haja batinggal mahawasi anak bini bubuhan nang cagar tulakan manyarang markas PKM di tabing Balun Bidai. Patuan Guru Hj.Bakri tatap kaya sarajin aur babacaan manyaurangan di atas surau, sampai saat awan kutikanya labaram gadabusan para pajuang Sabilullah malangah manuju sarang PKM di tabing Balun Bidai.
“Lailahailallah…………Allahuakbar!!!,” bamula am parang Sabil di daerah Kampung Gajah, Perak. Khalifah Acil nang magun anuman hudah babulan mahadapi satro di Sungai Manik. Darah saban kalian bilang karing di pangawak. Wadah patampuran matan diulahnya kaya tampat pamainan. Macal napa baigal-igal manahani timbakan Cina PKM di tabing Balun Bidai, mampiulah sasain garigitan garumbulan Cina kominis. Ditimbak kada mambari bakas sahama-hama napa. Bubuhan satro magin barapat ka para pajuang Sabilullah…………………..
“Timpasssss!!!,” ujar Acil bakuriak saling hangkuaian. Napangada ah calirapan ai pulang parang bungkol mandi di banyu habang.
Paparangan di Balun Bidai malahirakan lagi saikung wira Banjar nang bangaran Mawi pagustian parang bungkol nang bagalar si Kajang Rungkup. Hidin mun bahadapan wan musuh cakada suah baantara lagi basadinan marungkup laluan manyumbalih tantan, bujur kaya manyumbali gulu lambu nang asa hiran tih pulang, satro nang hudah kana rungkup langsung lamahan kada bamaya malawan, tuto pang apuah parang bungkol si Kajang Rungkup tutih. Tuntung paparangan Sabil di Balun Bidai si Acil mandapat galaran “Acil Wani.” Sambat haja ngaran hidin, bubuhan kita Banjar bilang pinandu barataan.
Kg. Balun Bidai hari ini
Haragu kada sabarang haragu, haragu ada sipatan, warga Cina nang banyak bagana marata daerah Kampung Gajah hudah bamula pina kulibian muha pabila badapatan awan bubuhan Malayo. “Ai marga nangapa pulang maka kadamia, paparangan sabil saja di piulah aleh bangsa Malayo nang banyak manjurus ka pakauman, rancangan cagar mahapusakan bangsa kafir (Cina) satanah Malayoan, ninto tujuan nang sabujurannya, purun lah Tuan-Tuan mangorbanakan diri wan mahija akan bangsa saurang hancur lanah dilincai Malayo?.................... Tantu pang kadada nang riginya kalo, nah napang sarana dihadang lagi, jum kita basatu, kita tantang hampai katitikan darah panghabisan!”. Dinto pang bunyi siwara PKM saban kalian wayah bakempen kanu warga Cina di marata palusuk Kampung Gajah. Bubuhan warga Cina nang hudah marasa tahutang budi marga salawasan diindungi, diharagu sabaiknya aleh PKM, ayungannya barataan katuju bajuang angkara ugama, bangsa saparuhungan napa.
Warga Cina sabuyutan cakada tahu limis bibir PKM ada sipatan. Mawalohi hagan tujuan saurang, manyaung Cina awan Malayo angkara handak mambalas dandam, napang amun bilang rawak hudah garumbulan PKM kacundang ditangan bubuhan Banjar.
Galo am warga Cina saumbunan mahimpunakan sarabanya kaparluan, parang ganal, parang cingkuk, kayu pangandar tampinis awan sahadanya ham cagar paparangan napa. Pariannya tapampah awan malayo kada bakiraan halui tuha habisakan pang samunyaan. Ujar!. Bah, matan lagi cakah tukohnya mun kalakon nia.
Patamuan cara bahahadapan antara para pajuang Sabilullah lawan warga Cina, garumbulan PKM di pinggir Kampung Sungai Galah gilir nih kada kakurang jua laranya pada nang sudah-sudah. Bilang asa katuran hudah tangan warga bubuhan Banjar barataan angkara talalo kaancapan mailai parang bungkol, baju silawar papasingnya matan kawa diparah jimus awan darah satro. Walau badampar hudah nang matian lamun kada jua lagi rawak, magin pina manjarau ada am maitihi bubuhan nang sasain limpih kapanatan tutih.
“Allahuakbar!!!.” Hingkau si Acil talo kali batakbir tanda manyuruh barataan baundur satumat pahadangan malapangakan pangawak awan manyusun kiraan lain. Maitihi para sabilullah bamula baunduran tutih, bah warga Cina gigir kancahungan sambil mauyati zikir Lailahailallah.
“Lailahailaiit………Malayo kasi habitt!!!,” ujar. Pangrasa hudah manang banar napa.
Mawi si Kajang Rungkup nang hudah hilang sabar pabila mandangar zikir dihulutakan kalakon ninto basadinan babulik manyasah maampahi satro kasarikan. Sayang hajat hidin cagar marungkup baasa kada kasampaian, napang amun bariti pilur musingan hinggap ka awak marga timbakan garumbulan PKM nang hudah basadia haja napa. Mawi tajumpipir laluan taampar rabah .
“Habisam Mawi!!!,” ujar bubuhan Banjar marista papasingnya.
Cakada sawat 10 minit imbah tutih, Mawi nang hudah bapangsar di atas tanah tapanyur maarit kasakitan laluan badiri ai baasa pulang, tagal magunai pina bakipuh mampapaie ripihan pilur nang marikit bilang papak saawakan.
“Akai aku…….akai aku….akai aku!” ujar hidin sambil bukah maanak mamaraki bubuhan Sabilullah nang rahat tarangakan, si Mawi nang di sangka maut kalinya magunai hidup.
“Bah asa mambarangat Cil ai………..manggisit mandah aku kakak Emoh ai nah!,” ujar hidin baa’adu. Khalifah Acil wani mambahak tatawa kada tahan lilihan, nang matannya kaganangan …. “akai aku, akai aku” tutih pang. Lihum bapair si Emoh sambil mangipasi si Mawi nang tangah kahangatan tagal hingkat haja lagi bahuhulut dasar Banjar di napa tuh ai.
Mawi amun balum sampai ajal saja taguh tahan timbakan banaran, kada sakali dua hidin bakipuh kadamia. Wayah jadi Home Guard maeskot tuan lombong bijih urang putih Changkat Tin, suah kana ambush Bintang Tiga rahatan di atas Loko (karetapi halui paangkut bijih timah), babaya maitihi tuan urang putih tutih mati kana timbakan. Imbah dilapas hidin raifel sasahi ai lagi kominis tutih wan parang bilang malima ikung jingkar kana tungkihan si Kajang Rungkup. Damini tahu am ada jua kah nang anak mawarisi ilmu hidin tutih.
Ari hudah sasain landung, para pajuang Sabilullah tapaksa maninggalakan wadah pajuangan, saat awan kutika bamandak hampai napa hudah. Bubuhan subalah satro mangunai karahongan mambawae kalahi tanda kada puas hati, imbah dihijaakan ranai. Mawi nang magin ringkutan saawakan ditandu maampahi bulikan.
Pahadangan tutih bubuhan warga Malayo nang datangan tumatan di Kampung Gajah magunai pina barara mandapati Patuan Guru Hj.Bakri di surau Changkat Bayas. Cakada sawat sapuloh ikung sako nang taulihi sulindang habang, bacara tatinggal nitu haja ya am, kada hingatai. Walau dimapa gin bubuhan Malayo ninto tih barataan ai hudah dinginumi hidin awan banyu garangsang. Pasan hidin amun kawa habisakan pang sagala katurunan si Cina kafirun sa Kampung Gajahan. Ujar!
Masigit Kg. Changkat Rambai, Kg. Gajah, Perak
Dasar bajadian banaran, kada sia-sia pambarian Patuan Guru, cakada sawat taka isuk hudaham gigir gampar bubuhan Malayo mambunuhi Cina di Kampung Gajah, dimana haja ada tadangar kadiaman Cina bilang rata pang diaburakannya. Kaya warga Malayo nang di Kampung Gajah nia matan wani-wani, banyak nang hudah manuntut ilmu Banjar napa. Angkara si Ali Amin juhara dali pang nang badagang ilmu kanu bubuhan Malayo di situ tih. Napang mun pangulir bagawian kaya urang, aur manjuhara tantan, pabila kada sing duitan ilmu nang dijuali. Bilang batuhuk digusarai aleh Acil wan Emoh mamarakani bakalahian. Hudah kasupanan, madam maninggalkan Balun Bidai satatayuhnya pang kalo ah, kada tadangar habar lagi.Para Pajuang Sabilullah hudah talo hari manyigarakan pangawak, esuk papagian cagar tulakan baasa manyarang satro di pinggir Kampung Sungai Galah. Amun manuruti firasat Patuan Guru Hj.Bakri paparangan isuk harus nang paampihan ujar. Warga bubuhan Banjar barataan batuhuk hudah mambujuk, manangati Mawi nang magun pina gagaringan sarana umpatan. Urang nang bapahatian kandal kaya hidin ninto cakada nyanyamanan diguloki.
“Napa garang pamburisit banar ah diaku nia tih!,” ujar mamburangsing. Sapatangan tutih aur basilat haja maingatakan langkah 12 bawah Kuntau Banjar, cagar marungkup bahimat pang kalo esuk. Saraba ngalih pariannya ditinggalakan urang mauhaja sako mangunyur manunti manyaurangan. Imbah diinggihakan ranai.
Zikir Lailahailallah kada bamamandakan, satro nang tantan bahadangan bilang barayam kababanyakan.
“Fisabilullah Allahuakbarr!!!.” Hingkau si Khalifah Acil wani sambil baduhulu manyasah mamaraki hahantupan, napangada ah pada kalintingan am bunyi wasi baraung. Warga Cina tutih kada kakurang ah jua, bamacam kabisaan ai takaluaran bacara ma antara hidup wan mati pang. Nang hudah taampar tia taampar, nang balukaan kada kakiraan. Rahat rarancakannya, warga Cina pinda palingauan barataan, napang mun bubuhan Banjar langlam kada kaliatan lagi saikung-ikung. Labaram parucauan…………….Lailahilait……..malayo potong habit banaran tukohnya. Garumbulan PKM nang mamintar aur balukup di marata pinjung balara manyasahan. Galahakan tatawa asa manang banar hudah napa.
Arai satumat, matan kada di sangka ham, basadinan bariti parang bungkol tarabang saurang manimpas, marawis, manyuduk, cakada kailakan amun baracap datangnya kaya banyu hujan. Baah darah Cina am Kampung Sungai Galah gilir nih. Bajurut garumbulan PKM bukahan maampahi hutan Tambuh. Kada magan dihadang lailailait Cina sudah potong habit.
Di mapang parang hingkat tarabang saurang amun kadada kudrat wan iradat nang mangarakakan. Sabujurannya bubuhan kita Banjar jua ai nang bahimat manimpasi Cina tutih. Tagal kada kalihatan bacara hudah di alimul gaib napa.
Sumangat kawanian urang Banjar umpat manaikkan sumangat bubuhan urang Malayo di marata tampat. Habis pang ranap pakampungan Cina di sapanjang Sungai Perak awan Chenderong Balai mandah kana salukuti. Dandam Malayo nang hudah batuhuk kapiasatan salawasan dalam ganggaman kominis. Imbahnya Cina ranap sa Kampung Gajahan, garumbulan PKM nang magun hidup bukahan baasa ka dalam hutanan. Hanyar datangan askar upahan British urang Punjab maamanakan Sungai.Manik awan Kampong Gajah. Hampai damini magunai Kampung Gajah kadada baisi Cina.
Pakan Kg. Gajah hariini, sahibar dua kadai Indian Muslim, nang lainnya sabarataan Malayo
Patuan Guru Hj.Bakri, 57 tahun bulik ka Rahmatullah di Makkah tanggal 26 September 1950. Jasad sidin dimakamkan di Pakuburan Ma’ala, Makkah. Arwah suah bapadah, si kafir lakanat nia tantan satro kita pang hampai ka ahir zaman......Ujar!
Patuan Guru Hj.Bakri
Dilarang manciplak tanpa kebenaran.
Tukang kisah : Nilasakunta
Tukang gambar : Waw
Tukang edit: Busu Acil
Tukang edit akhir/web: samprong
Dilarang manciplak tanpa kebenaran.
Tukang kisah : Nilasakunta
Tukang gambar : Waw
Tukang edit: Busu Acil
Tukang edit akhir/web: samprong
PP Terkawal
5.4 PERTANIAN PERSEKITARAN TERKAWAL (PPT)
Pengertian PPT
Aktiviti penanaman dan penternakan dalam struktur tertentu yang melindungi tanaman dan ternakan daripada keadaan persekitaran yang melampau supaya dapat meningkatkan kualiti dan kuantiti hasil pengeluaran
Kepentingan PPT
1. Melindungi tanaman dan ternakan daripada keadaan iklim ekstrim
Tanaman
- melindungi tanaman dari timpaan hujan dan tiupan angin
- hujan lebat menyebabkan kecederaan fizikal pada daun dan bunga
- hujan lebat tanah becak dan lembik
- hujan lebat menyebabkan larutresapan baja
- angin kuat menyebabkan daun terkoyak, ranting patah dan pokok tumbang
Ternakan
– lindungi ternakan dari hujan, tiupan angin dan tegasan haba
– jika panas pasang kipas dalam reban
– lindungi ternakan dari pemangsa sepertimusang dan anjing
– halang haiwan pembawa penyakit seperti burung dan tikus
- melindungi tanaman dari timpaan hujan dan tiupan angin
- hujan lebat menyebabkan kecederaan fizikal pada daun dan bunga
- hujan lebat tanah becak dan lembik
- hujan lebat menyebabkan larutresapan baja
- angin kuat menyebabkan daun terkoyak, ranting patah dan pokok tumbang
Ternakan
– lindungi ternakan dari hujan, tiupan angin dan tegasan haba
– jika panas pasang kipas dalam reban
– lindungi ternakan dari pemangsa sepertimusang dan anjing
– halang haiwan pembawa penyakit seperti burung dan tikus
2. Membolehkan penanaman dan penternakan di luar musim
– PPT boleh sedia dan kawal cahaya, suhu, pengudaraan, kelembapan, CO2 mengikut
keperluan tanaman
– rumah kaca dapat mengawal faktor-faktor persekitaran dengan sempurna
– tanaman dapat ditanam sepanjang tahun walau pun pada musim kemarau
– ternakan tidak terjejas dengan iklim yang tidak menentu sebab terlindung
– PPT boleh sedia dan kawal cahaya, suhu, pengudaraan, kelembapan, CO2 mengikut
keperluan tanaman
– rumah kaca dapat mengawal faktor-faktor persekitaran dengan sempurna
– tanaman dapat ditanam sepanjang tahun walau pun pada musim kemarau
– ternakan tidak terjejas dengan iklim yang tidak menentu sebab terlindung
3. Meningkatkan kuantiti dan kualiti hasil tanaman dan ternakan
- pokok dapat spektrum cahaya yang sesuai
- dapat elak keterikan cahaya matahari
- pokok hidup subur dan hasil berkualiti dan banyak
– ternakan sihat dan pengeluaran hasil tidak terganggu sebab dilindungi dari iklim ekstrim
- pokok dapat spektrum cahaya yang sesuai
- dapat elak keterikan cahaya matahari
- pokok hidup subur dan hasil berkualiti dan banyak
– ternakan sihat dan pengeluaran hasil tidak terganggu sebab dilindungi dari iklim ekstrim
Struktur binaan PPT
1. Rumah hijau
– tertutup sepenunhya
– bumbung dan dinding di buat daripada kaca atau plastik lutsinar
– boleh ditembusi cahaya matahari
– fungsi rumah hijau :
a. kawalan kelembapan udara
b. kawal keterikan cahaya
c. membantu proses pengalihudaraan
d. kekal kandungan CO2
e. kawal suhu udara
f. lindungi dari serangan serangga perosak
g. elak larutresap nutrien
h. elak tiupan angin kuat
i. elak timpaan hujan
j. kurang sinar ultra lembayung
– tertutup sepenunhya
– bumbung dan dinding di buat daripada kaca atau plastik lutsinar
– boleh ditembusi cahaya matahari
– fungsi rumah hijau :
a. kawalan kelembapan udara
b. kawal keterikan cahaya
c. membantu proses pengalihudaraan
d. kekal kandungan CO2
e. kawal suhu udara
f. lindungi dari serangan serangga perosak
g. elak larutresap nutrien
h. elak tiupan angin kuat
i. elak timpaan hujan
j. kurang sinar ultra lembayung
2. Kolam tiruan
– untuk ternak ikan
– bekas seperti palong, akuarium atau tangki
- pemilihan bekas berdasarkan – saiz, kedalaman, bentuk, suhu dan kandungan oksigen
- kelebihan kolam tiruan:
a. kerja persediaan mudah
b. modal kecil
c. boleh ternak secara kecilan atau hobi
d. tidak terdapat pemangsa
e. mudah memungut hasil
– untuk ternak ikan
– bekas seperti palong, akuarium atau tangki
- pemilihan bekas berdasarkan – saiz, kedalaman, bentuk, suhu dan kandungan oksigen
- kelebihan kolam tiruan:
a. kerja persediaan mudah
b. modal kecil
c. boleh ternak secara kecilan atau hobi
d. tidak terdapat pemangsa
e. mudah memungut hasil
Contoh penggunaan PPT
1. Pertanian tanpa tanah
– guna medium bahan lengai seperti batu kelikir, sekam padi, habuk papan dan pasir
- bahan ini untuk menyokong akar
- kategori sistem hidroponik – sistem hidroponik terbuka dan tertutup
- bahan ini untuk menyokong akar
- kategori sistem hidroponik – sistem hidroponik terbuka dan tertutup
Keperluan asas kultur tanpa tanah :
a. air – bersih dan bebas klorin
b. nutrien – unsur makro dan mikro
c. medium penanaman – memberi sokongan mekanikal kepada akar
– medium seperti span, batu kelikir, rock wool, pasir kasar,
vermikulit dll
d. bekas atau takung penanaman – menampung medium penanaman, berwarna gelap
untuk elak pertumbuhan alga
e jenis tanaman – jangka pendek dan bernilai tinggi seperti tomata dan tembikai susu
f. peralatan khas – seperti pam air, pam udara dan pemasa
b. nutrien – unsur makro dan mikro
c. medium penanaman – memberi sokongan mekanikal kepada akar
– medium seperti span, batu kelikir, rock wool, pasir kasar,
vermikulit dll
d. bekas atau takung penanaman – menampung medium penanaman, berwarna gelap
untuk elak pertumbuhan alga
e jenis tanaman – jangka pendek dan bernilai tinggi seperti tomata dan tembikai susu
f. peralatan khas – seperti pam air, pam udara dan pemasa
Kaedah hidroponik
a. Kultur tanpa agregat (kultur cecair)
i. Kultur cecair ringkas
– unit penanaman kecil
– sayur daun seperti kailan, sawi
– tiada pengaliran larutan nutrien
– pengudaraan akar kurang sempurna
– unit penanaman kecil
– sayur daun seperti kailan, sawi
– tiada pengaliran larutan nutrien
– pengudaraan akar kurang sempurna
ii. Kultur aliran nutrien
– guna pam untuk mengalirkan nutrien
– untuk tanaman saiz besar seperti tomato dan timun
– struktur dibuat secara komersil ialah Teknik Nutien Tipis (NFT)
– palung tutup rapat untuk elak pertumbuhan alga
– guna pam untuk mengalirkan nutrien
– untuk tanaman saiz besar seperti tomato dan timun
– struktur dibuat secara komersil ialah Teknik Nutien Tipis (NFT)
– palung tutup rapat untuk elak pertumbuhan alga
iii. Aeroponik
– untuk salad, bayam, tomato
– nutrien diberi secara semburan halus
– semburan beberapa saat setiap selangan 2 – 3 minit
– untuk salad, bayam, tomato
– nutrien diberi secara semburan halus
– semburan beberapa saat setiap selangan 2 – 3 minit
b. Kultur agregat
– guna bahan lengai untuk menyokong tanaman seperti pasir, vermikulit dan kelikir
– agregat terendam dalam takung
– larutan nutrien dipam ke dalam medium agregat
– agregat dibasah atau terendam dari bawah
– agregat terendam dalam takung
– larutan nutrien dipam ke dalam medium agregat
– agregat dibasah atau terendam dari bawah
2. Sistem perumahan ternakan
- perumahan sempurna adalah persekitaran yang terkawal
- fungsi perumahan :
- fungsi perumahan :
a. elak timpaan hujan ke atas ternakan
b. mengurangkan keterikan cahaya
c. elak serangan serangga perosak dan penyakit
d. bantu proses pengalihudaraan dalaman
e. menurunkan suhu dalam persekitaran struktur
f. kawal kelembapan udara
g. halang tiupan angin kencang
b. mengurangkan keterikan cahaya
c. elak serangan serangga perosak dan penyakit
d. bantu proses pengalihudaraan dalaman
e. menurunkan suhu dalam persekitaran struktur
f. kawal kelembapan udara
g. halang tiupan angin kencang
- ayam penelur – sensitif kepada kebisingan perlu reban tertutup dan dilengkapi pendingin hawa
Kelebihan dan kelemahan pertanian tanpa tanah
Kelebihan Kelemahan
Penggunaan kawasan lebih cekap Kos permulaan membina tinggi
Mudah kawal kandungan nutrien dalam larutan Perlu pengetahuan dan kemahiran urus nutrien
Tiada penyakit bawaan tanah Perlu bekalan elektrik berterusan
Tidak perlu kawal rumpai Sesuai untuk tanaman tertentu sahaja
Penanaman sepanjang tahun
Hasil bersih, sseragam dan berkualiti
Boleh ditanam di ruang terhad
Penggunaan kawasan lebih cekap Kos permulaan membina tinggi
Mudah kawal kandungan nutrien dalam larutan Perlu pengetahuan dan kemahiran urus nutrien
Tiada penyakit bawaan tanah Perlu bekalan elektrik berterusan
Tidak perlu kawal rumpai Sesuai untuk tanaman tertentu sahaja
Penanaman sepanjang tahun
Hasil bersih, sseragam dan berkualiti
Boleh ditanam di ruang terhad
Saturday, 6 July 2013
PERANG SUNGAI MANIK -03
Sudah genap sebulan
perang Sabil di Sungai Manik, tapi masih belum menampakkan tanda akan
berakhir. Bertimbun, bergelimpangan mayat komunis namun mereka masih
belum serik, malah semakin cekal. Kekuatan mereka bertambah saban hari,
entah dari mana datangnya tak pula diketahui.
Dalam pada itu, gerombolan komunis di Seberang Sungai Perak
makin mengganas, menyiksa dan membunuh orang Banjar dan Melayu di Kampung Gajah
dan Balun Bidai. Orang Cina tidak pula diapa-apakan malah dijaga dengan baik.
Begitu agaknya taktik kotor komunis untuk melemahkan semangat pejuang
Sabilullah di Sungai Manik.
Tinjau bilang barucau batuhui kada sing rantian basanjaan di higa
rumah Patuan Guru Hj. Bakri.
Sepanjang senja, di tepi rumah Tuan Guru Haji Bakri, riuh rendah
murai (tinjau) berkicau tanpa henti.
“Kalau berita baik, bawalah kemari, kalau buruk jauhkanlah”
begitulah selalunya kata-kata orang tua Banjar bila mendengar kicau murai
diwaktu senja. Betapa ada kebenarannya. Selepas solat Isyak malam itu…
“Assalamualaikum!!!” kedengaran suara memberi salam di depan
surau. Serentak jemaah menyambut salam. Setelah diamati (dijanaki)…bergegas (badadas) Tuan
Guru turun ke tanah lalu memeluk sambil menepuk belakang oramg yang memberi
salam.
“Selamat datang adikku” kata-kata aluan Tuan Guru membuat warga
Banjar lainnya terpinga-pinga (tarangakan) kerana
tak seorang pun yang kenal (pinandu).
Masmuda, adik (ading) Tuan
Guru Hj Bakri baru saja tiba dari Batu Pahat. Si Acil terus menerkam datuk
saudara (paninian mamarina) yang tidak kurang
hebatnya. Ialah, kalau sudah sedarah sedaging, ke mana lagi tumpahnya ilmu.
Perang Sungai Manik sedang rancak, keadaan di Balun Bidai dan
Kampung Gajah semakin genting. Saban hari gerombolan komunis mencari pasal.
“Tak boleh dibiarkan, semakin menjadi-jadi benar keganasan
mereka” rungut Tuan Guru Hj Bakri bercampur marah.
Para pejuang Sabilullah sepakat melantik Masmuda sebagai
Khalifah perang mengganti Acil di Sungai Manik. Tuan Guru Hj Bakri dan Acil
pula akan turun ke Balun Bidai secepat mungkin.
Wafak Selindang Merah dibuat khusus untuk warga di seberang
Sungai Perak. Salah seorang tukang tulis kalimah Allahuakbar Selindang Merah
bernama Asmuni.
Hj Asmuni, tukang tulis kalimah Allahuakbar di
Selendang Merah sedang memegang tongkat peninggalan arwah Tuan Guru Haji Bakri
Pertama kali Masmuda memimpin pejuang Sabilullah di Sungai
Manik, ketara benar kehebatannya. Musuh melepaskan tembakan ke atas, peluru
berterbangan seperti air hujan menerjah angin kosong (puang). Pada
pandangan mereka, para pejuang Sabilullah semuanya tinggi, setinggi pohon getah
maka itulah mereka asyik menghalakan tembakan ke atas. Ketika itulah para
pejuang Sabilullah menyerbu, menebas, menetak dan memancung musuh. Baru
sekejap, bersih (lingai) medan pertempuran.
Namun, antara musuh yang gugur di hujung parang bungkol pejuang
Banjar, terdapat ramai yang menyebut kalimah Allah. Setelah diamati ternyata
mereka adalah orang Melayu dan Banjar yang sudah terpedaya menyertai perjuangan
komunis. Dalam pertempuran sukar untuk mengasingkan antara Banjar, Melayu dan
Cina kerana mereka semuanya menyarung pakaian seragam Bintang Tiga.
Para pejuang PKM masih lagi berdegil, tak mengerti makna putus
asa. Sambil menanti bantuan dari Sungai Karang seberang Teluk Anson, mereka
meneruskan(manyalajurakan) perjuangan.
Mujurlah (madakannya) Allah tidak mengizinkan. Tongkang yang sarat membawa
gerombolan PKM karam di tengah Sungai Perak, tak jauh dari Pulau Galagak dekat
pelabuhan Teluk Anson.
Melambak gerombolan Cina komunis yang tak pandai berenang (bakunyung) tenggelam
batu dan mati lemas. Manakala gerombolan komunis bangsa Melayu dan Banjar
yang rata-ratanya pandai berenang terselamat dan sempat berenang ke Pulau
Galagak. Kalau tidak, pastinya sesama Islam bakal bertempur di Sungai Manik.
Sesungguhnya Allah lagi maha mengetahui.
Berita yang melemahkan perjuangan PKM – ranapnya pejuang mereka
di Sungai Manik di tangan warga Banjar di bawah pimpinan Masmuda, panglima
Selendang Merah Batu Pahat, Johor.
Dalam pada itu, ramai orang Melayu dan Banjar di Balun
Bidai, Kampung Gajah dan kampung-kampung berhampiran memilih untuk lari
ke dalam hutan meninggalkan rumah masing-masing kerana komunis semakin
mengganas, menembak rumah membabi buta. Mengamuk kononya. Untuk apa melepaskan
geram terhadap mereka yang tak tahu menahu!
Lain pula ceritanya dengan kaum Cina yang menghuni kawasan
sekitar. Hampir semuanya menyokong perjuangan PKM, dan kerana itulah mereka
tidak di ganggu.
Tuan Guru Haji Bakri, Acil dan Emoh selamat menyeberang Sungai
Kinta dan sampai di Kampung Changkat, Bayas, Balun Bidai. Sungguh tak disangka
rupanya warga Banjar di situ tak juga kurang keberanian mereka.
Acil pula dilantik sebagai Khalifah surau Changkat Bayas, markas
pejuang Sabilullah di Balun Bidai. Selendang dan tanjak merah yang dibawa dari
Sungai Manik diagih-agihkan sehelai seorang. Pun begitu, sekiranya ada
yang memiliki ‘wafak’ sendiri, mereka dibenarkan memakainya. Begitulah cara
orang Banjar – walau setinggi mana pun ilmu sendiri, namun ilmu orang lain
tetap dihormati. Mencerca (mawada) menghina (mahapak)kebolehan
orang lain bukan Banjar namanya.
Siang malam kedengaran bunyi tembakan di pinggir Balun Bidai,
entah apa yang mereka tembak tidak pula diketahui. Membunuh dan menyiksa orang,
itu sajalah kerja mereka. Setengahnya bertujuan menakutkan – konon komunis
masih lagi kuat walaupun sudah tewas di Sungai Manik. Hii, geram betul.
Pada mulanya hampir tujuh puluh orang warga Banjar yang sanggup
turut serta sebagai pejuang Sabilullah. Yang penakut (pamburisit) dibenarkan
tinggal mengawasi anak isteri mereka yang bakal pergi menyerang markas PKM di
tebing Balun Bidai. Tuan Guru Haji Bakri tetap seperti biasa – bersendirian
berzikir dan membaca ayat-ayat di surau. Sampai saat dan ketikanya, pergilah
para pejuang menuju sarang komunis di tebing Balun Bidai.
Lailahaillallah…Allahuakbar!!!” maka bermulalah perang sabil di
daerah Kampung Gajah, Perak.
Khalifah Acil yang masih muda sudah berbulan menentang musuh di
Sungai Manik. Boleh dikatakan setiap kali pergi berjuang, darah musuh sampai
kering di badan. Medan pertempuran dibuatnya seperti padang permainan. Degil,
menari (baigal) menahan tembakan komunis membuat musuh semakin geram.
Ditembak tak langsung memberi bekas.
Musuh semakin menghampiri para pejuang Sabilullah.
“Timpasss!!!” (tetak) ujar si Acil berteriak. Apa
lagi, parang bungkol terus mandi darah.
3 Responses to Perang Sungai Manik (7)
1.
nabil says:
haji masmuda duduk dan meningal di kampung temeris kuala pilah
diakhir hayatnya….
2.
andin says:
masih adakah lagi waris haji masmuda di kg temeris, kuala pilah
itu saudara nabil?…
dikisahkan zaman darurat dahulu… pejuang jihad melayu ada juga
di kuala pilah yang diketuai oleh kiai selamat? dalam menentang keganasan dan
kezaliman para komunis ini… tq
3.
angahnyak says:
Assalamualaikum…nk watpe kebal2… nk watpe ghaib2… klau berperang
krn allah..bertawakal padaNya… mnang al-hamdulillah… klau mati…x ke syahid….ank2
palestin rmai yg syahid brprang pkai batu jalanan jer.. sila fahamkan ayat3
surah Az-Zumar, dan ayat 40-60 surah As-Saffat..
Peperangan di Balun Bidai melahirkan seorang lagi wira Banjar
bernama Mawi, pemilik parang bungkol bergelar si Kajang Rungkup. Kalau
berhadapan musuh, dia tidak teragak-agak untuk menerkam (marungkup) dan
menyembelih, seperti menyembelih leher lembu. Yang menghairankan, musuh yang
sudah kena terkam langsung jadi lemah tak bermaya untuk melawan. Itulah
keajaiban parang bungkol si Kajang Rungkup.
Setelah berakhir perang di Balun Bidai, Acil diberi
gelaran “Acil Wani” (Acil Berani). Sebut saja nama Acil, seluruh warga Banjar
kenal padanya.
Bela (haragu) bukan sebarang bela, bela ada muslihat (sipatan). Warga
Cina yang ramai bermastautin disetiap pelosok Kampung Gajah sudah mula
mencebik (kulibian) bila bertemu orang Melayu.
“Wahai kaumku, perang sabil saja diolah (dipiulah) oleh
orang Melayu yang banyak menjurus kepada perkauman. Mereka merancang untuk
menghapuskan bangsa Cina seluruh Tanah Melayu, itulah tujuan sebenarnya.
Tergamakkah (purunkah) tuan-tuan membiarkan bangsa sendiri
hancur lebur dipijak-pijak (dilincai) orang
Melayu? Tentunya kalian tak sanggup. Nah apa lagi yang ditunggu, jom kita
bersatu, kita tentang sampai ketitisan darah terakhir!” begitulah
bunyinya kempen PKM setiap kali bertemu orang Cina di Kampung Gajah. Mereka
yang sudah rasa terhutang budi kerana selama ini dilindungi, dijaga sebaiknya
oleh PKM akhirnya bersetuju berjuang demi bangsa dan agama mereka.
Orang Cina tak dapat melihat muslihat disebalik kemanisan
kata-kata PKM – memperbodoh (mawalohi) orang
Cina untuk kepentingan sendiri dengan melagakan (menyaung) Cina
dan Melayu. Betapa tidak, sudah banyak pengganas komunis kecundang di tangan
pejuang Banjar.
Orang Cina mula menghimpunkan serba serbi (sarabanya) keperluan
– parang besar, parang bengkok, kayu pengandar tempinis seadanya dengan tujuan
untuk berperang. Sekiranya terserempak dengan orang Melayu, tak kira kecil atau
besar bakal habislah mereka kerjakan.
Pertemuan secara berdepan antara pejuang Sabilullah dengan orang
Cina dan pengganas komunis di pinggir Kampung Sungai Galah tak kurang jua
sengitnya dibandingkan dengan yang sebelumnya. Lenguh (katuran) tangan
warga Banjar kerana terlalu pantas (ancap)mengayun (mailai) parang
bungkol. Baju dan seluar basah kuyup (jimus) dengan
darah. Mayat musuh bergelimpangan di sana sini, namun jumlah mereka masih
belum berkurangan (rawak), malah semakin ramai (manjarau).
“Allahuakbar, Allahuakbar, Allahuakbar!!!” jerit si Acil tiga
kali sebagai isyarat supaya berundur seketika untuk menghilangkan penat dan
membuat strategi lain. Melihat pejuang Sabilullah mula berundur, warga Cina
riuh mangajuk (mauyati) zikir Lailahailallah.
“Lailahailalit…Malayu kasi habit!!!” mereka merasakan sudah
beroleh kemenangan.
Mendengar zikir dipermainkan, Mawi si Kajang Rungkup hilang
sabar. Serta merta dia berpatah balik mengejar musuh. Sayang, hajatnya
untuk menerkam tak kesampaian. Bertalu-talu peluru Bren Gun komunis hinggap ke
badan. Huyung hayang (tajumpipir)Mawi lalu rebah.
“Habislah Mawi!!!” semua warga Banjar yang melihat terasa
sedih.
Tak sampai 10 minit berselang, Mawi yang bergolek
kesakitan (bapangsar) di atas tanah bingkas bangun.
“Mati aku, mati aku, mati aku!” ujar Mawi yang
berlari anak (bukah maanak) balik ke kumpulan, sambil
mengibas (bakipuh) membuang peluru yang sudah leper yang melekat (marikit) penuh (papak) seluruh
badan. Mawi yang disangka sudah mati rupanya masih (magunai) hidup.
“Bah rasa berbahang (mambarangat) Cil
ai…hampir (manggisit) terbakar (mandah) aku
abang (kakak) Emoh ai!” ujar Mawi mengadu. Khalifah Acil ketawa
terbahak-bahak, tak dapat menahan kelucuan teringat karenah Mawi.
Senyum meleret (lihum bapair) si
Emoh sambil mengipas Mawi yang sedang kepanasan, tapi masih lagi boleh
bergurau (bahuhulut). Begitulah karenah orang Banjar.
Mawi, kalau belum sampai ajal sememangnya kebal. Bukan sekali
dua dia bakipuh begini.
Masa bertugas sebagai Home Guard mengiringi
tuan lombong orang Inggeris Changkat Tin, dia pernah diserang hendap oleh
Bintang Tiga ketika sedang menaiki Loko (keretapi kecil pengangkut bijih
timah). Terpandang tuan orang Inggeris yang sudah mati terkena tembakan, Mawi
melepaskan raifel di tangan lalu mengejar komunis dengan parang bungkol. 5
orang pengganas maut (jingkar) ditetak dengan Kajang Rungkup. Entahlah, adakah
anak-anaknya yang mewarisi ilmu si bapa!
Hari semakin lewat (landung), para
pejuang Sabilullah terpaksa meninggalkan medan perjuangan kerana masa dan
ketika untuk berhenti sudah pun tiba. Musuh masih riuh berteriak (karahongan) mengajak
berlawan tanda tak puas hati, tapi setelah tak dilayan, mereka pun senyap. Mawi
yang masih sakit seluruh badan (ringkutan saawakan) ditandu
balik.
Sementara itu, orang Melayu dari Kampung Gajah berduyun-duyun
datang menemui Tuan Guru Haji Bakri di surau Changkat Bayas. Tak sampai sepuluh
orang yang sempat (sawat) memperoleh selendang merah kerana itu sajalah baki yang
ada. Walau bagaimana pun, semuanya diberi minum air perangsang (banyu garangsang) dan
diberi amanat – kalau boleh, hapuskan saki baki dan zuriat komunis di
Kampung Gajah.
Memang menjadi, tak sia-sia pemberian Tuan Guru. Tak sempat
menunggu esok sudah riuh dan gempar orang Melayu menyerang orang Cina di
Kampung Gajah. Di mana saja terdapat kediaman mereka, habis dimusnahkan.
Orang Melayu di Kampung Gajah sudah jadi berani setelah menuntut
ilmu orang Banjar – angkara Ali Amin yang memperdagangkan ilmu kepada orang
Melayu.
Ali Amin…..kerana tak mahu bekerja seperti orang lain, bila tak
berduit, ilmu dijualnya. Hampir tercetus pergaduhan dimarahi Acil dan Emoh.
Oleh kerana malu, akhirnya dia meninggalkan Balun Bidai, dan terus hilang tanpa
berita.
Sudah tiga hari para pejuang Sabilullah merehatkan badan. Esok
pagi bakal bermula perjuangan baru – menyerang musuh di pinggir Kampung Sungai
Galah. Menurut firasat Tuan Guru Hj Bakri, peperangan esok mungkin yang
terakhir. Para pejuang memujuk Mawi supaya jangan turut serta kerana masih
belum sihat sepenuhnya. Tapi orang yang keras hati sepertinya tak makan pujuk.
“Napa garang pamburisit banar ah diaku nia tih?” ujarnya
mamburangsing.
“Kenapa gerangan, penakut benarkah aku ni?” ujarnya dengan nada
marah.
Sepetang suntuk Mawi bersilat memantapkan langkah 12 (seni
silat orang Banjar), dengan tujuan untuk menerkam bersungguh-sungguh agaknya.
Serba salah (saraba ngalih), kalau ditinggal, mau saja menonong (mangunyur) mengikuti
dari belakang (manunti) seorang diri. Selepas dibenarkan (diinggihakan) barulah
dia senyap (ranai).
Zikir Lailahaillallah tak berhenti-henti, musuh yang sudah
bersedia menanti begitu ramai.
“Fisabilullah Allahuakbar!!!” laung Khalifah Acil sambil berlari
di hadapan menghampiri musuh. Kelentungan (kalintingan) senjata
berlaga. Orang Cina pun apa kurangnya – bermacam kebolehan dan
kemahiran dipamer dalam perjuangan penentuan antara hidup dan
mati.
Sedang rancak bertarung, orang Cina terpinga-pinga kerana dengan
tiba-tiba kelibat orang Banjar sudah tidak kelihatan. Pengganas
komunis yang bijak bersembunyi di merata penjuru mula keluar dari tempat
persembunyian untuk mengejar dan mencari pejuang-pejuang Banjar. Hilai
ketawa mereka membayangkan seperti sudah mencapai kemenangan.
Namun, kegembiraan mereka cuma sementara. Sungguh tak disangka,
tiba-tiba parang bungkol berterbangan sendirian macam air hujan menetak (manimpas),
melibas (merawis) dan menikam (manyuduk) hingga
tak dapat dielak. Banjir (baah)Kampung Sungai Galah dengan darah. Lintang pukang pengganas
komunis lari menghala ke hutan Tambun. Tak boleh ditunggu (kada
magan di hadang) lagi kerana lailahailait Cina sudah potong habit.
Bagaimana (dimapang) parang boleh terbang sendiri kalau tak ada kudrat dan
iradat yang mengarahkan. Sebenarnya orang Banjar jua yang bersungguh-sungguh (bahimat) menetak(manimpasi),
cumanya mereka tidak kelihatan kerana sudah berada di alimul (alam)
ghaib.
Keberanian orang Banjar turut menaikkan semangat orang Melayu di
merata tempat. Perkampungan Cina di sepanjang Sungai Perak dan Chenderong Balai
ranap dibakar dik dendam orang Melayu yang sudah lama menderita ditindas
komunis. Selepas itu barulah tentera upahan British bangsa Punjab
tiba untuk mengamankan Sungai Manik dan Kampung Gajah.
Sejak itu, tidak ada lagi orang Cina di Kampung Gajah. Saki baki
pengganas komunis yang masih hidup lari ke dalam hutan.
Tuan Guru Haji Bakri, 57 tahun kembali ke Rahmatullah di Mekah
tanggal 26 September 1950. Jasadnya disemadikan di Perkuburan Ma’ala, Mekah.
37 Responses to Perang Sungai
Manik (8)
1.
banjar kota says:
saya anak banjar tp tak tau cakap banjar, t/kasih atas
terjemahan cerita kepahlawanan banjar memerangi komunis.
Handak bertakun,sapa yg menahan org banjar dari tarus melibas
org cina,ada carita yg berpadah Dato Harun bujur kah.?
o
admin says:
Ulun handak batakun jua…nang pian sambat Dato Harun tu pabila
tajadinya, tahun 69 atawa 45?
Amun tahun 45, nang baia-ia bangat manangati Panglima Salih
apatia Dato Onn, paninian Hishamuddin.
3.
waris pejuang says:
Menangis air mata membaca kisah ini…..
Sama hebat kisahnya dengan tempat saya….
Cuma tidak diketahui orang … cuma oleh tuan empunya diri….
Sama hebat kisahnya dengan tempat saya….
Cuma tidak diketahui orang … cuma oleh tuan empunya diri….
Emak saya masih menyimpan ceritanya….
Untuk dibawa mati katanya….
ALLLAHUAKBAR….
ALLAHUAKBAR…..
ALLAHUAKBAR…..
ALLAHUAKBAR…..
ALLAHUAKBAR…..
o
admin says:
Sdr Waris Pejuang,
Kisah yang ibu saudara simpan terjadi di Muar atau Batu Pahat?
Kenapa tidak kongsikan ceritanya untuk tatapan orang Melayu hari ini betapa
satu masa dahulu kaum pendatang bergelar Banjar pernah menggegarkan bumi Malaya
dengan keberanian mereka.
4.
msj says:
Assalamualaikum…
Generasi nang tarimbit awan kisah ni di kg ku Batu Pahat hudah maninggalan… Umak ku masihai hidup hidin bakisah masa tu musuh tu di giring urang ampah ka Pt Bandan, ada nang di tangah jalan tu jua di rawis urang… amun nang sampai di Pt Bandan ada kubur ganal manunggui di kumpulakan di situ di tabas… ranai, Ujar urang la bujur jua kah… bakas tampat kubur ganal tu kada tumbuh rumput… sasakali Tuan Admin ilangi la… Sri Lalang awan Pt Bandan kada jauh kada. Barelaaan
Generasi nang tarimbit awan kisah ni di kg ku Batu Pahat hudah maninggalan… Umak ku masihai hidup hidin bakisah masa tu musuh tu di giring urang ampah ka Pt Bandan, ada nang di tangah jalan tu jua di rawis urang… amun nang sampai di Pt Bandan ada kubur ganal manunggui di kumpulakan di situ di tabas… ranai, Ujar urang la bujur jua kah… bakas tampat kubur ganal tu kada tumbuh rumput… sasakali Tuan Admin ilangi la… Sri Lalang awan Pt Bandan kada jauh kada. Barelaaan
o
admin says:
Waalaikmsalam MSJ,
Napa habar, mudahan wagasan haja saparanakan.
Lawas hudah kada bulik ka Seri Lalang. Makacil (ading Uma) awan
dangsanak tuha lawas jua hudah kada diilangi. Kaina amun bulik, insyaallah ulun
bawai kamanakan mancari-i Parit Bandan. Handak batakun nih, amun ulun manamui
uma andika, hakunlah hidin bacarita?
Wayah kakanakan bahari, (arwah) Pakacil Samlan suah manyambat
kayaapa hidin maumpati Panglima Salih marawisi si sipit di Muar awan Batu
Pahat. Tagal ham wayahitu kada tapikir handak malilipi. Hudah tuha kadamia
hanyar kagangan.
Barilaan jua lah.
assalammualaikum..saya ingin mengucapkan setinggi penghargaan
kepada Tuan,dengan sajian cerita sejarah di Sg Manik serta usaha menterjemahkan
ke bahasa melayu.Terima kasih Pahlawan Negara.
o
admin says:
Saudara Belia Mbm
Menterjemah tak lah sesukar mengkisahkan – mereka yang bersusah
payah membuat ekspedisi ke lokasi menemui dan menemu-bual saki baki orang
Banjar yang hidup pada masa kejadian, itu yang paling susah. Makanya dikesempatan
ini saya mengucapkan setinggi-tinggi sanjungan kepada mereka yang terlibat
menghasilkan versi original dalam Bahasa Banjar:
Tukang kisah : Nilasangkuta
Tukang gambar : Waw
Tukang edit : Busu Acil
Tukang edit akhir/web : Samprong
Tukang kisah : Nilasangkuta
Tukang gambar : Waw
Tukang edit : Busu Acil
Tukang edit akhir/web : Samprong
asalamoalaikom,,,tiada sejarah tiada peristiwa….maka benihkan
kembali peristiwa itu.
hidupkan kembali kamalat & yam syi,,
hidupkan kembali kamalat & yam syi,,
7.
Zain says:
Salam Kulaan.
Zain
o
admin says:
Walaikumsalam,
Bisaah basurah Banjar? Amun magun haja hajin makan mandai awan
wadi, maka ramilah kita disia…bapandiran.
8.
msj says:
Hahaha… manambahi Tuan Admin ai… amun suah manuntum banyu di
guri atau gumbang kah Dika manyambat maginya ai ramik bakacak pandir bahasa
paninian hehe… Amun mandi kapala di kusau ujar… barelaan
o
h.udin says:
umpat bapanderan lawan bubuhan pian kawalah….
9.
admin says:
amun suah manuntum banyu di guri atau gumbang…..
Manuntum…lawas bangat kada tadangar. Nang magun haja rikit di
kapala sambatan…mambantas, mahantup, mauntal…nang lainnya kalumpanan hudah.
Amun mandi kapala di kusau ujar…daal di awak digintas bahimat
o
msj says:
Hahaha…..
Sabalum manuntum dilinggir dahulu banyu ka cawan Dangsanakai
imbah di gintas asa mambarangat kulimbit… amun di igut nyamuk kaliatan babial bial… hahaha.. saja ramik bahasa banjar
Sabalum manuntum dilinggir dahulu banyu ka cawan Dangsanakai
imbah di gintas asa mambarangat kulimbit… amun di igut nyamuk kaliatan babial bial… hahaha.. saja ramik bahasa banjar
10.
adam says:
hebat sungguh keturunan suku banjar. aku berbangga menjadi
sebahgian darinya. aku berharap agar ilmunya kekal terjaga untuk kita
mempersiapkan diri di masa akan datang..
salam dari kulaan batu pahat johor.
o
Msj says:
Saudara Adam…
Dimana di batu pahat tu Dika bagana…. mun Ako bulik kampong kawa
batamuan… hahaha, babarang mangopian kita
wassalam
11.
ezak says:
Assalam.. sy ada baca 1, 2 artikel mengenai Perang Sabil di Sg
Manik ni dan di sebut salah seorang nama yg terlibat iaitu Emoh. Kalau x
keberatan atau ada berpengetahuan mengenai latarbelakang nama tersebut sila lah
kongsi bersama. Utk pengetahuan atuk sy bernama Emoh @ Hj Mohamad yg tinggal di
Sg Manik. Sy tidak pernah mengenali dan berjumpa dgn beliau kerana beliau telah
meninggal dunia sebelum sy dilahirkan.
Slm admin..
rasa bangga kerana suah mambasar dan sekulah d kg gajah..sek keb balun bidai..dan begana di pengkalan nibung, jua hari2 tulak kekabun di changkat bayas..wahini, paninian magunai begana di sana….
rasa bangga kerana suah mambasar dan sekulah d kg gajah..sek keb balun bidai..dan begana di pengkalan nibung, jua hari2 tulak kekabun di changkat bayas..wahini, paninian magunai begana di sana….
13.
tunneeyok says:
marinding awak maingat pahlawan kita bajuang balimbui awan darah
buhannya ai!!! Kada babual Ulun.
buhannya ai!!! Kada babual Ulun.
salam kulaan serataan…
sebelom ni sya hanya mandangar cerita dr ayahku…tapi tidak kesemua cerita…mmg banar ayah ku bertakun dn ak plak ramik mandagar iyanya bersurah..lepas bace cerita ni rasa mengalir darah kesumat banjar dlm tubuh ku..harap kulaan ku seberataan ada sesiapa tahu cerita simpang renggam harap dipertontonkan bagi generasi anak belia banjar wayahinik.
sebelom ni sya hanya mandangar cerita dr ayahku…tapi tidak kesemua cerita…mmg banar ayah ku bertakun dn ak plak ramik mandagar iyanya bersurah..lepas bace cerita ni rasa mengalir darah kesumat banjar dlm tubuh ku..harap kulaan ku seberataan ada sesiapa tahu cerita simpang renggam harap dipertontonkan bagi generasi anak belia banjar wayahinik.
15.
mas dahlan says:
hebat cerita ini
16.
ridzuan bin m nor says:
Aku anak banjar (D:
17.
ab says:
aku banjar selinsing,semanggol..badiam d raub, phg…banaran…amun
di padahkan banjar…samuaan takutan karana ilmu nya banyak..samada agama mau pun
kewaniannyak..
18.
shahmin says:
mak abah aku banjar tapi kau x boleh cakap banjar
o
shahmin says:
silap mak abah aku banjar tapi aku x boleh cakap banjar
19.
kotal says:
semangat!!
o
fuad says:
taganang arwah nenek laki baharii suah bapadah taumpat dalam
perang sungai manik ni baharii….tp kada suah bacarita panuh, yg ulun ingat inya
wan panenenan saurang lagi umpat jua manyarang komunis d pinggir sungai perakk
depa timbai senapang komunis dalam sungai tuh kah arwah nenek
20.
khail says:
hanyar tahu kisah ni, sebelum ni, kada tapi tahu banar… dgr
cerita kaitu haja, kda secara detail.. terima kasih banar… aku banjar parit
perak.
Salam sabarataan kulaan..
Ulun Banjar Bagan Serai, bagana di Sungkai…ulun waris ke-3 Banjar Malaysia..hanyar ja tahu perang manik ni sejak ulun mencari di google tentang sejarah banjar…ulun ni kada pati bisa basurah banjar..hehehe..barilaan..
Ulun Banjar Bagan Serai, bagana di Sungkai…ulun waris ke-3 Banjar Malaysia..hanyar ja tahu perang manik ni sejak ulun mencari di google tentang sejarah banjar…ulun ni kada pati bisa basurah banjar..hehehe..barilaan..
22.
Norzie says:
Assalamualaikum.
Macam mana saya nak berhubung dengan tuan untuk mendapatkan sedikit maklumat mengenai individu yang boleh membantu memberi saya testimoni mengenai kebangkitan Melayu di Sungai Manik, Perak? Untuk makluman saya seorang wartawan. Harap dapat maklumbalas segera. Terima kasih.
Macam mana saya nak berhubung dengan tuan untuk mendapatkan sedikit maklumat mengenai individu yang boleh membantu memberi saya testimoni mengenai kebangkitan Melayu di Sungai Manik, Perak? Untuk makluman saya seorang wartawan. Harap dapat maklumbalas segera. Terima kasih.
23.
Kakanak Macal says:
Assalamualaikum angahnya,
Tahniah diucapaakan kapada angahnya atas tarjamahan matan kisah nangini basa Banjar ka basa Malayu gasan kulaan sabarataan. Asanya, angah urang Pertubuhan Banjar Malaysia hangku lih? Bahara adat budaya wan warisan Banjar tarus sigar di bumi Malaysia, walaugin wayahini samakin tapajal di dalam bulanak era jaman muden. Mapa pang lagi, bubuhan paanumnya – kakanakan Banjar wayahini kada sing bisaan basurah Banjar hudah. Asa handak jua bahaga awan angahnya, bapandiran bapinanduan. Salam barilaan.
Mohd Akmal Mokhtar
0125755389
Anak Banjar Kalua, Parit Buntar, Perak
Tahniah diucapaakan kapada angahnya atas tarjamahan matan kisah nangini basa Banjar ka basa Malayu gasan kulaan sabarataan. Asanya, angah urang Pertubuhan Banjar Malaysia hangku lih? Bahara adat budaya wan warisan Banjar tarus sigar di bumi Malaysia, walaugin wayahini samakin tapajal di dalam bulanak era jaman muden. Mapa pang lagi, bubuhan paanumnya – kakanakan Banjar wayahini kada sing bisaan basurah Banjar hudah. Asa handak jua bahaga awan angahnya, bapandiran bapinanduan. Salam barilaan.
Mohd Akmal Mokhtar
0125755389
Anak Banjar Kalua, Parit Buntar, Perak
24.
ayahchor toto says:
Bangga akuk dilahirkan di balun bidai…tampat pejuang
agung….ALLAHUAKBAR….
25.
Badrul says:
Dalam tahun 90an dulu DBP ada terbitkan buku “Panglima Salleh
Selimpang Merah”. Saya baca masa sekolah dulu…
26.
anoh.54 says:
SLAM ako suah mandangar hj samad brlindung sahalai lalang
brtelanjng bulat bulik k rumh imbah dtangkp kominis hndk dpancung waktu
ssubuhan brlku skitr d simpang rengam kluang
27. bang gusti says:
sekali waktu datangakan urang ahli nang pintar basurah banjar
didatangan ke Malaysia, supaya anak cucu kita faham dan bisa basurah banjar,
bisa jua diundang bubuhan pamandaan, pamadihinan, wan guru kuntau wan jua gru
mangaji jadi adat budaya Banjar tetap terjaga dengan baik……….amin……… minta
ampun maaf wan minta rela lah …………….
Subscribe to:
Posts (Atom)









